عصمت فرشتگان و يک شبهه

[mortezaramazani]

بنام خداوند حکیم
استاد گرامی جناب آقای محمد علی
با سلام
عصمت فرشتگان جزو عقاید ماست و بنده سوالاتم را در چند مرحله بیان می کنم
1: آیا منظور از عصمت یعنتی اصلا گناه و اشتباهی انجام نمدهند یا توانایی انجام دادن را ندارند ؟
تمامی سوالاتم در مورد عصمت فرشتگان مثلا میگویم که "یا نمی توانایی ندارند"منظورم فقط فرشتگان است نه ائمه علیهم السلام.
2: آیا قضیه فطروس صحیح است یا نه ؟
3: آیا حدیثی که بنده بیان می کنم از الحاظ اصول فقه الحدیث صحیح است یا خیر ؟>
روزی فردی از امالم علی علیه السلام مپرسد که مقام فرشته بالاست یا مقام انسان ؟
حضرت امیر در پاسخ می فرمایند فرشته عقل دارد ولی شهوت ندارد . حیوان شهوت دارد ولی عقل ندارد .
و انسان هم عقل دارد و هم شهوت اگر عقلش بر شهوتش غلبه کرد مقامش از فرشته بالاست و اگر شهوتش بر عقلش غلبه کرد مقامش از حیوان پایین تر است .
استاد گرامی این حدیث مضمون حدیثی است از کتاب علل الشرایع جناب شیخ صدوق که بعدآ این حدیث را با سند و متن عربی در سایت خواهم نوشت .

استاد گرامی خواهشمندم که به این شبهه جاب دهید ؟

[محمد علي]

[align=center]به نام  

با سلام خدمت برادر ارجمند ؛

مسئله عصمت ، از مسائل بسیار گسترده و عمیق اعتقادی است که در سطوح مختلف مورد بررسی وتحقیق قرار گرفته است

و البته این مختصر را گنجایش آن نیست .

از جمله موضوعات مورد تحقیق : تعریف آن ، تفاوت عصمت انسانی و غیرانسانی . همچنین در انسان ها به سطوح مختلفی تقسیم می شود

و همانطور که می دانید اعلی مرتبه آن در معصومین (ع) تحقق یافته است .

همچنین مبانی دست یابی به عصمت از جمله اختیار و جبر ، همچنین امکان و عدم امکان گناه ، مسائلی است که سخن های بسیاری حول آن رفته است .

اما سوالی که فرمودید ، با توجه به حیطه های مختلفی که علما مورد بررسی قرار داده اند پاسخ بسیار وسیعی خواهد داشت .

اما به اجمال توضیحاتی در حد بضاعت اندک عرض می گردد .

اولا همانطور که حدیثی شریف از امام متقین علی (ع) نقل فرمودید (که در بطنش پاسخ شما نهفته است) ، فرشتگان عقل محض هستند

و لذا چون شهوت ندارند ، به نوعی از خطاها و هوی ها معصوم هستند . اما این بدین معنی نیست که از روی اجبار باشد .

و یا اینکه این حدیث ، تمامی فرشتگان را در یک صنف واحد مورد بیان داشته باشد ، بلکه طبق روایات بسیار دیگری که داریم ،

خود فرشتگان نیز عوالم مختلف و صنوف مختلف و همچنین تعاریف مختلفی از همین جبر و اختیار وعصمت و خطا دارند .

که ظاهرا در اسم با ما مشترک هست این موراد ، اما در تعریف و مصادیق متفاوت . یعنی عصمت ایشان تعریفی بخصوص از عصمت انسانی دارد.
(که در ادامه مطلب بعدی ، واضح تر بیان خواهد شد)

اما در مورد فطرس ملک ... فیه اختلاف کثیر : جمعی از علما کلاً این ماجرا را رد کرده اند (بنابر تعاریف و مبانی که در کلام دارند)

و بسیاری نیز آن را مسلم دانسته به اعتبار تواتر روایات آن .

و اما عده سومی هم راهی در این بین برگزیده و اثبات وجود این داستان را با قائل بودن به اصناف مختلف فرشتگان از جمله دنیایی و بالاتر از آن ،

همچنین انواع خطاها مثل تاخیر در اجرای امور برای ملائک دنیا ، همچنین جسم داشتن این فرشتگان دنیایی ( اما جسمی لطیف و غیر قابل لمس) ،

و نیز مختار بودنشان در بعضی امور و ... بیان کرده اند .

لذا چون همین گستره مطالب بیانگر آرای مختلف در این زمینه است ، و تحقیق این حقیر اندک ؛ لذا از این بیشتر سخن را جایز نمی دانم .

اما مطلبی که باید عرض می شد در ادامه ، این بود که چون گناه برای ایشان تعریف و دایره خاصی دارد ، وعصمت و دیگر مسائل مربوط به ایشان

عالم دیگری دارد لذا تعابیر دنیایی ما هرچه قدر هم رسا باشد باز هم ، همچون عقاید ما در مورد معاد باید تعبدی باشند و نمی توان از استدلالات مختلف

درباره آن بهره جست .

همانگونه که در مورد معاد باید ایمان داشت ، در مورد فرشتگان و صنوف مختلف ایشان نیز باید ایمان اجمالی پیدا کرد ؛ اما درباره چگونگی حالات ایشان

تحقیق بسیار ، و نیز علم کافی را می طلبد که به غیر از معصوم(ع) داده نشده است . لذا روایات مختلف این موضوع شایسته بررسی بیشتری است .

همانطور که عرض شد بسیاری از عقاید ما ، استدلالی و عقلی است و بسیاری دیگر همچون معاد و عالم غیب ، نقلی و لازمه آن

تبعیت از قول خداوند متعال و جانشینان اوست .

---------------------------------------------------

اما حدیث زیبایی که فرمودید ، چون انسان عقل و شهوت را با هم دارد ؛ لذا گستره اختیار او وسیع تر و نیز درجات عصمت او نیز والاتر خواهد بود .
 
پس چه نیکوست که مقصود اصلی این کلام نورانی را دریابیم و به درجه ای که پیشوای ما برایمان ترسیم نموده است نایل آییم ؛  

چرا که درآن مقام ، دیگر پی بردن به احوالات دیگر موجودات آنچنان اهمیتی پیدا نخواهد کرد .



در پایان ، ماجرایی از یکی از علمای بزرگ و نامی ، که به رحمت خدا پیوسته اند ، یادم آمد :

  که هر وقت از ایشان در مورد اینگونه مسایل می پرسیدیم ، می فرمودند : شب اول قبر از این چیزها سوال نمی کنند !

و همیشه تشویق به علم نافع و در پی آن ، عملی که به سود آخرتی منتهی شود می نمودند .  



[align=left]اللّهم وفّقنا لما تحبّ و ترضی  

[align=left]موفق و موید باشید  

[MAHDIYAR]

با سلام وتشکر از دوستان


1- عصمت انجام ندادن گناه است بخاطر علم (یقین) به عواقبش نه عدم توانایی مثلا شما هیچگاه سر سیم برق را در دست نمی گیرید و این به خاطر عدم توانایی شما نیست بلکه به علت این استکه می دانید و یقین دارید که دچار برق گرفتگی می شوید

در قرآن کریم آمده:

 لا یعصون الله ما امرهم ویفعلون ما یؤمرون (سوره تحریم آیه 6) 

بسیار از بزرگان از این آیه در مورد عصمت ملائکه استفاده کرده اند که می توانید به کتب تفسیری مراجعه نمایید


2- به فرض صحت داستان فطرس این عصیان به حسب فرشته بودن خود اوست نه اینکه گناهش مانند گناه انسانها باشد چون فرشتگان شریعت و تکالیفی همچون ما ندارند بلکه اندک تامل در اجرای امر الهی او را دچار آن عواقب نموده


3 – حدیثی که شما فرمودید این روایت است:
که ما از کتاب وسائل‏الشيعة ج : 15 ص : 210 نقل می کنیم
 
20298- وَ فِي الْعِلَلِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ

قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الصَّادِقَ ع فَقُلْتُ الْمَلَائِكَةُ أَفْضَلُ أَمْ بَنُو آدَمَ ؟

فَقَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع

إِنَّ اللَّهَ رَكَّبَ فِي الْمَلَائِكَةِ عَقْلًا بِلَا شَهْوَةٍ وَ رَكَّبَ فِي الْبَهَائِمِ شَهْوَةً بِلَا عَقْلٍ

وَ رَكَّبَ فِي بَنِي آدَمَ كِلْتَيْهِمَا

فَمَنْ غَلَبَ عَقْلُهُ شَهْوَتَهُ فَهُوَ خَيْرٌ مِنَ الْمَلَائِكَةِ

وَ مَنْ غَلَبَ شَهْوَتُهُ عَقْلَهُ فَهُوَ شَرٌّ مِنَ الْبَهَائِمِ  

این روایت در کتاب بحارالأنوار ج 57 ص 299 هم آمده و وسایل الشیعه و بحار هر دو از کتاب علل‏الشرائع ج 1 ص 4 این روایت را نقل نموده اند

و سند این روایت صحیح می باشد و تمام روات ثقه عدل امامی اند