حکومت علوی

[hasan21]

 هوالمحبوب  بخشی از كتاب"گفتارهائی در حقوق اساسی كاربردی" بقلم آیت الله هاشم زاده هریسی، نماینده مجلس خبرگان رهبری

امیرمؤمنان (ع) با مخالفان خود كه با تمام جمود و تحجر و با تمام قدرت و لجاجتعلیه حكومت او قیام كرده بودند، یعنی با باغیان و مجرمان سیاسی حكومتشآنچنان با بزرگواری و سعه‌صدر برخورد می‌كرد كه از حوصله بشر خارج است.به‌طوری كه شهید مطهری در این مورد می‌گوید: « امیر‌مؤمنان (ع) باخوارج درمنتهی درجه آزادی و دموكراسی رفتار كرد… شاید این مقدار آزادی در دنیابی‌سابقه باشد كه حكومتی با مخالفین خود تا این درجه با دموكراسی رفتاركرده باشد»

استادمطهری سپس نحوه برخورد و رفتار شاهكار‌علی (ع) با مخالفینش را توضیحمی‌دهد. مخالفان علی (ع) بسیار عنود و لجوج و سرسخت بودند بلوا و آشوببه پا می‌كردند و بیش از حد آزارش می‌دادند ولی آن بزرگوار احدی از آنهارا ترور نكرد و یا دستور ترور و كشتن آنها را صادر نكرد و حتی ترور كنندهجنگ افروز‌ترین دشمن خود را كه فرماندهی جنگ جمل را علیه او برعهده داشت،سرزنش نمود و وعده آتش جهنم به او داد و احدی از مخالفین و منتقدانخود را دستگیر ‌و زندانی نساخت. بلكه یك شلاق حتی یك سیلی هم به آنها نزد.

مخالفین علی (ع) می‌آمدند، دربرابر آن حاكم مقتدر، شجاع و نترس می‌ایستادند. در پیش یاران و عاشقانش باجرأت تمام و بی‌شرمانه و بی‌باكانه فحش و ناسزایش می‌گفتند، توهین وتكفیرش می‌كردند می‌گفتند یا علی تو كافر شده‌ای باید توبه كنی علی (ع) بااستدلال و منطق پاسخشان می‌داد. توجیهشان می‌كرد تا آرام بگیرند و هدایتشوند ولی فایده‌ای نداشت، اما علی باز كار به كارشان نداشت، یاران وعاشقانش می‌خواستند آنها را بزنند، بكشند ولی آن بزرگوار جلوگیری می‌كرد و نه تنها از ضرب ، مجازات و ترور ممانعت می‌كرد، بلكه حتی اجازه سب وناسزاگویی هم به آنان نمی‌داد و می‌گفت من دوست ندارم یاران و دوستان منناسزا‌گو باشند. دهن به بد‌گویی بگشایند.
  
  حقوقشانرا از بیت‌المال قطع نكرد، از مساجد و مجامع اسلامی طردشان نكرد تا روزیكه شمشیر برداشتند و آشوب و بلوا به ‌پا كردند و كشت و كشتار به راهانداختند علی‌(ع) ازشروع جنگ خودداری ‌نمود، و از هر طریق ممكن اتمامحجت ‌كرد تاجنگی اتفاق نیفتد آنگاه كه همه راه‌حل‌های مسالمت آمیز رابه روی خود بسته ‌دید، به‌ناچار شمشیر به‌دست گرفت تا غائله و آشوب رابخواباند، بعد از پیروزی و خواباندن آشوب هم همه را عفو كرد و رهایشانساخت تا زندگی كنند و اموالشان را به خودشان مسترد ‌نمود و از حكمارتداد آن‌ها خود‌داری كرد و عملاً حكم اسلام را برایشان جاری ساخت.

روشعلی(ع) نه تنها در جرایم سیاسی بلكه در جرایم و گناهان عادی نیز همین‌طوربود. علی برای كسی با استدلال و توجیه، جرم و گناه ثابت نمی‌كرد. اثباتجرم در سنت و سیرت علی جایی نداشت. نه تنها اثبات جرم علیه كسی نمی‌كرد،حتی از ثبوت جرم هم تا حد امكان و هر مقدار كه راه داشت، جلوگیری می نمود.
  
  امام علی نه تنها مجرمین و متهمین را به اعتراف و اقرار وادارنمی‌كرد، بلكه آنان را از اعتراف و اقرار به جرم برحذر می‌داشت و از شنیدناقرار و اعترافات آنان خودداری می‌كرد تا جرم و گناه برایشان ثابت نشود وحكم خدا و مجازات برایشان متوجه نگردد و از اسلام شلاق نخورند، رنج وزندان نبینند. یعنی در واقع در ثبوت جرم و مجازت برای مردم، تسامح به خرجمی داد و از اعتراف و ثبوت جرم و تحمل مجازات جلوگیری می‌نمود ولیآنجا كه حد و تعریز ثابت می‌شد در اجرای آن كوچكترین اغماض و تسامح را روانمی‌داشت.

مجرمهر‌كسی و در هر مقام و نسبتی بود، بدون تبعیض، بر اجرای حد و مجازات،پافشاری می‌كرد. تا حكم خدا را اجرا نكرده از پای نمی‌نشست یعنی سختگیری وحساسیت علی در مسأله جرم و جزا فقط در چهار مورد بود: 1.ظلم بر مردم2.حقوق مردم ( حقوق خصوصی) 3. حیف و میل وخیانت در بیت المال 4.اجرای حدودبعد از ثبوت جرم و نه در اثبات جرم كه بخواهد جرم را در مورد كسی با تحلیلو استدلال و یا با اعتراف گرفتن به اثبات برساند، آنگاه او را مجازات كند.
  
  نهاصلاً و هرگز!! این بود روش، سنت و سیرت علی(ع) كه در تاریخ زندگی او قطعیو كلمه به كلمه مستند است و اختلافی در میان تاریخ‌نگاران و سیره نویسانوجود ندارد.
پی نوشتها:

یک) شهید مطهری، كتاب جاذبه و دافعه علی : 143
دو) شهید مطهری: كتاب جاذبه و دافعه علی(ع):‌ 144 و كتاب سیره ائمه اطهار(ع): 36.
سه) احادیث عایشه ام المومنین : پاورقی : 164
چهار)علی امیرمؤمنان (ع): « انما هوسّب بسبّب او عفو عن ذنب» شما حق ندارید اورا بكشید و یا آزاری به او برسانید او یك ناسزا بمن داده پاسخ آن فقط یكناسزا و یا عفو از یك گناه است !! (نهج‌البلاغه : حكمت 420)
پنج) نهجالبلاغه: خطبه 206= « انیّ اكره لكم ان تكونوا سبّا بین...» من خوش ندارمكه یاران و شیعیان من بددهن و فحاش باشند گرچه نسبت به دشمن !!
شش) تاریخ طبری: 4/53.
هفت) احادیث عایشه ام المؤمنین نوشته علامه عسگری: 159، تحت عنوان «الاعذار قبل الحرب»‌ یعنی اقدامات پیشگیرانه و اتمام حجت‌ قبل از شروع جنگ به‌منظو جلوگیری از وقوع جنگ.
هشت) احادیث عایشه ام المومنین: 181.
نه) همان مدرك.
ده)علی امیر مؤمنان علیه الّسلام در شنیدن اقرار متهمان گوش سنگینی می‌كرد وتشكیك می‌نمود و گاهی هم آن‌ها را از اقپرار كردن منع می‌نمود و می‌فرمود:«ایعجز احدكم اذا قارف هذه‌الّسیئةّ ان یستر علی نفسه كما سترالله علیه؛»آیا نمی‌توانید گناهی كه مرتكب شده‌اید آن را فاش نسازید و به آن اقرارنكنید و روی آن را بپوشانید آن‌چنانكه خداوند پوشانده است؟! (من لایحضرهالفقیه: 4/21)
منبع: آینده  پایان