جايگاه روياي صادقه در اسلام چيست؟ نظر و منبع ارائه دهيد تشكر

[MORADIMAHAN]

لطفا در اين مورد نظر دهيد با مستندات

[محب فاطمه]

 بسم الله الرحمن الرحيم  
 

با سلام و خيرمقدم .
.
.
  و رؤيا از ديدگاه لغت شناسان  
..
لغویون دو واژه «رؤیا» و «خواب» را مترادف می دانند، و از مصادیق «رأی؛ دیدن» است. یعنی چیزی را در خواب می بیند.[1]

و این واژه «6 بار در قرآن آمده است. و در لسان قرآن، رؤیا به معنی حتمی بودن وقوع آنها\" است.[2] به این معنا هر آیه ای كه از قرآن واژه «رؤیا» را ذكر كرده؛ آن رؤیا صادقانه و وقوع آن قعطی است.   .  .
نگاه اسلام به رؤیا   .
پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ می فرماید:   .  خواب و رؤیا بر سه قسم است: یا بشارتی از سوی خداوند است یا غم و اندوهی از طرف شیطان است یا مشكلات روزمره انسان است.[4]  .   كه خواب می بینند چند دسته اند:   
دسته اول: كسانی كه روح كامل و مجردی دارند و بعد از خواب رفتن حواس، با عالم دیگری مرتبط شده و حقایقی را صاف و روشن از دنیای دیگر دریافت می كنند. و دیگر نیازی به تأویل نیست.   ..
دسته دوم: كسانی كه دارای روح متوسط هستند و در عالم رؤیا حقایق را همراه با تشبیه و تخیل دریافت می كنند؛ این گونه خواب ها نیاز به تأویل دارد.   .
دسته سوم: كسانی هستند كه روح آنان به قدری متلاطم و ناموزون است كه خواب آنها مفهومی ندارد؛ این گونه خواب ها قابل تعبیر نیست.   .
قرآن در سوره های مختلفی[5] به رؤیاها پرداخته و سه دسته فوق اشاره كرده است.   .   هایی از رؤیاهای صادقانه در قرآن:   ..
الف) رؤیای یوسف ـ علیه السّلام ـ درباره سجده یازده ستاره و ماه و خورشید بر او (یوسف/5).
ب) رؤیای دویار زندانی یوسف ـ علیه السّلام ـ كه یكی آزاد و دیگری اعدام شد. (یوسف/41).
ج) رؤیای پادشاه مصر درباره گاو لاغر و چاق (یوسف/49 ـ‌35).
د) رؤیای پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ درباره فتح مكه (فتح/27).
هـ ) رؤیای مادر موسی ـ علیه السّلام ـ درباره گذاشتن بچه در داخل صندوق 38 و 39).
و) رؤیای حضرت ابراهیم ـ علیه السّلام ـ درباره ذبح فرزندش اسماعیل. (صافات/10).[6]   .  .
در نتیجه قرآن، رؤیا را یك اصل مسلم می داند و حاصل فعل و انفعالات مغزی و احاطه نفس و روح انسان بر آن معرفی می كند. اما تمامی رؤیاها را قابل اعتنا و تعبیر نمی داند. روح سالم و پاك، اندیشه ناب، ایمان، حتی غذا و... در رؤیاهای صادقانه دخیل است.  ..  نبی و رؤیا   .
«نبی» در اصل «نبیء» بوده، همزه آن تبدیل به یاء شده و ادغام گردیده است. بعضی آن را از نبوت گرفته اند كه به معنای رفعت و بلندی است جمع آن، نبییون و انبیاء است. نبی اگر به معنای فاعل باشد معنایش خبر دهنده است زیرا نبی از جانب خواب خبر می دهد. اگر به معنای مفعول باشد؛‌معنایش خبر داده شده است كه نبی از جانب خدا خبر داده می شود. بیشتر لغویون به معنای فاعلی گرفته اند «المخبر عن الله»[7]  .  «كلمه نبی به معنای كسی است كه رؤیاها را می بیند. در حالی كه هیچ یكی از لغویون از واژه «نبی» رؤیا را استنباط نكرده اند، شاید معنای اصطلاحی نبی نویسنده را دچار اشتباه كرده است .   .   متعددی در قرآن بیانگر آن است كه بین نبی و رسول فرق است و آن دو را جدا از هم آورده است «كان رسولاً نبیاً»[8]   .   دو ارتباط با خواب و نزول وحی از آسمان دارند اما كیفیت ارتباط با خواب و دریافت وحی، نبی اخص از رسول است.   ..   مثال: خداوند در سوره شوری آیه 51 می فرماید: پیامبران از سه طریق با خداوند ارتباط برقرار می كنند.  .  الف. از طریق الهام در قلب یا رؤیا.   ب. سخن گفتن در پس پرده.  ج. دریافت وحی از طریق فرشته وحی.   ...
ارتباط نبی با خداوند از طریق الهام در قلب (در حال بیداری یا خواب)‌و رؤیا. و شنیدن صدای وحی از پس پرده (در حال بیداری) ممكن است اما ارتباط مستقیم با فرشته وحی ندارد.   .
مؤید این مطلب، حدیثی از امام باقر ـ علیه السّلام ـ در ذیل آیه «كان رسولاً نبیاً» نقل شده است كه:  .  «نبی كسی است كه در خواب می بیند و در بیداری صدا را می شنود و وی آشكارا فرشته وحی را نمی بیند.»[9]   .   نتیجه می توان گفت: انبیاء را رؤیا بین و ارتباط نبی را با خواب از طریق رؤیا معرفی كرده است.  .   بررسی به عمل آمده در كتاب های لغت مانند: لسان العرب، مجمع البحرین، العین، قاموس قرآن، معجم المقاییس، نبی را رؤیا بین معرفی نكرده اند بلكه نبی را به معنای رفعت و بلندی معنا كرده اند كه خبر خدا را می آورد.   .   همچون رسول بر وی وحی نازل می شود. و دریافت وحی و ارتباط او با خداوند از طریق الهام در قلب، رؤیا، شنیدن صدای وحی، از پس پرده بوده است لذا نمی توان نبی را فقط رؤیا بین معرفی كرد.[10]   .

.  [HR]
[1] . قاموس قرآن، سید علی اكبر قرشی، دارالكتب الاسلامیه، تهران، ذیل ماده «رأی».   [2] . ابن فارس، معجم المقاییس، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ذیل ماده «رأی».
[4] . بحارالانوار، علامه مجلسی، مؤسسه الوفاء، بیروت، ج 14، ص 441.
[5] . یونس/64ـیوسف/8و23و35و49ـاسراء/60ـروم/23ـصافات/102ـ فتح/27.
[6] . ر. ك: تفسیر نمونه، مكارم شیرازی، دارالكتب الاسلمیه، تهران، ج 9، ص 376 ـ 372، ر. ك: یوسف قرآن، محسن قرائتی، مركز فرهنگی درس هایی از قرآن، تهران، ص 20 ـ 18.
[7] . ر. ك: مفردات راغب اصفهانی، معجم المقاییس، ابن فارسی، قاموس قرآن، قرشی، ذیل ماده «نبی».
[8] . مریم/51.
[9] . اصول كافی، كلینی، ج 1، ص 176، چهار روایت به این مضمون نقل شده است.
[10] . ر. ك: تفسیر نمونه، مكارم شیرازی، دارالكتب الاسلامیه، تهران، ج 1، ص 440، ر. ك: نوبت و رسالت، حسن فاضل، مركز مطالعات و پژوهش های حوزه علمیه قم.  

[محمد علي]

  نام خدا  


با سلام

جايگاه روياي صادقه در اسلام چيست؟ نظر و منبع ارائه دهيد تشكر

روضه كافى- ج‏1 ص130 (ترجمه رسولى محلاتى) حديث پيدايش خوابها(كه انسان مى‏بيند) و حجت شدن آن بر اهل هر زمان ...


جابر گويد: امام باقر عليه السّلام فرمود: مردى از رسول خدا (ص) معناى گفتار خداى عز و جل را پرسيد

(كه فرمايد): «مژده‏اى در زندگى اين دنيا براى ايشان است» (سوره يونس آيه 65)

رسول خدا (ص) فرمود: آن مژده خواب خوبى است كه مؤمن مى‏بيند و در مورد كار دنيايش از آن مژده گيرد.


[HR]
امام صادق عليه السّلام فرمود: خواب بر سه گونه است:

(1) مژده‏اى از جانب خداوند براى مؤمن، (2) القای بيم و هراس از طرف شيطان، (3) خوابهاى آشفته.



[HR]
ابو بصير گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: قربانت گردم خواب راست و دروغ از يك جا برآيد (و بيك نحو است)؟

فرمود: آرى، اما خوابهاى دروغ و پريشان آنست كه مرد در آغازشب مى‏بيند،در آن وقت كه تحت تسلط شهوات

و سركشان بدكار (از شياطين) است، و آن خوابها چيزى نيست جز آنچه در خيال انسان مجسم شود و آنها دروغ و بر خلاف درآيد،

و اما خواب راست (رویای صادقه) آنست كه انسان پس از گذشتن دو ثلث از شب هنگام آمدن فرشته‏ها ببيند

و آن پيش از سحر است و اين رؤياى صادقه (و خواب راست) است كه ان شاء اللَّه تخلف ندارد ؛

مگر آنكه جنب باشد يا بدون طهارت (وضوء يا تيمم) خوابيده باشد و خدا را آن طور كه بايد ياد نكرده باشد

كه آن خواب تخلف دارد و دير تعبير شود.