شب قدر دقيقا کدام شب است؟

[safara]

سوال:
براساس صريح قرآن شب قدر فقط يك شب است لذا در بعضي از بلاد اسلامي روز اوّل ماه مختلف است و بحثي كه در بعضي از كشورها 23 رمضان است و در بعضي 22 مي‌باشد، در اين ميان تكليف شب قدر كه در نفس الامر فقط يك شب است چيست؟

پاسخ:

ما در قرآن تصريح به اينكه شب قدر در همة نقاط زمين يك شب است نداريم بلكه آنچه داريم اين است كه قرآن در شب قدر نازل شده مثل اينكه گفته شود: فلان عمل در روز عيد قربان بايد انجام بشود، خوب همانطوري كه از اين كلام استفاده نمي‌شود كه روز عيد قربان در سال يك روز است يا چند روز بلكه از قرائن خارج از اين جمله فهميده مي‌شود كه روز عيد قربان روزِ دهم ذي‌الحجه است همين طور هم از جملة شريفة: إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ استفاده نمي‌شود كه شب قدر آيا يك شب در طول سال است يا چند شب بلكه از قرائن خارج از اين آية كريمه استفاده مي‌شود كه مثلاً شب قدر روز 23 ماه مبارك رمضان است و امّا اينكه شب قدر شب 23 ماه مبارك رمضان در ايران مثلاً است نه شب 23 ماه مبارك رمضان در آمريكا مثلاً ، چنين نصّي وجود ندارد.
بله ممكن است كسي بگويد:
چون بركت ليلة القدر به بركت نزول ملائكه و روح همراه با سلامتي و سلام است و آنها بر حجت خدا در آن زمان (چه حجت خدا حضرت آدم صفيّ الله باشد و چه حضرت امام زمان (عج)؛ نازل مي‎شوند و كل امر را بر آنها عرضه مي‎كنند لذا مردم در آن شب در حال دعاء و نماز هستند و صاحب الامر مشغول امر نزول ملائكه‎اي است كه بر او نازل مي‎شوند، پس ليلة القدر شب 23 ماه مبارك رمضان در منطقه‎اي است كه حجت خدا جلّ و علا در آنجا قرار دارد.
در جواب اين سخن مي‎شود اين چنين گفت كه: «ليلة القدر خيرٌ من الف شهر» شب قدر از هزار ماه بهتر است، چه شب آنجايي باشد كه حجت خدا در آنجا قرار دارد و چه شب مكاني باشد كه حجت خدا در آنجا حضور ندارد، لكن نزول ملائكه و روح در شب قدر مكاني است كه امام ـ عليه السّلام ـ در آنجا حضور دارد. مَثَل ليلة القدر مَثَل شب جمعه مي‎شود كه فضيلت براي همه دارد و شب جمعة بعضي مناطق با روز پنجشنبه ديگر مناطق همزمان است منتهي در شب جمعه فيوضاتي بر امام ـ عليه السّلام ـ نازل مي‎شود كه به فكر ديگران هم نمي‎رسد.
و بعبارتي ديگر مي‌توان اين چنين جواب داد: در شب قدر هر منطقه‎اي ملائكه و روح همه نازل مي‎شوند لكن در شب قدرِ منطقه‎اي كه امام ـ عليه السّلام ـ حضور دارد كل امور همة مناطق را خدمتش عرضه مي‎كنند.
يا گفته شود: ملائكه و روح در شب قدرِ هر منطقه‎اي نازل مي‎شوند منتهي در شب قدر منطقة امام ـ عليه السّلام ـ امورِ مربوط به آن منطقه را بر آن حضرت عرضه مي‎كنند و در شبِ قدرِ مناطقِ ديگر باز هم بر امام نازل مي‎شوند و لكن امور مربوط به آن ديگر مناطق را خدمتش عرضه مي‎كنند.
خلاصه كلام اينكه فرض وحدتِ شب قدر مستلزم اين است كه شب قدر مخصوص ناحيه‎اي خاص از زمين باشد و لو اينكه روزِ شروع ماه مبارك رمضان نسبت به همة نقاط كرة زمين واحد باشد مثلاً فرض كنيم روز 5/ 8/ 1382 هـ .ش باشد چون شب همة نقاط زمين همزمان نيست بلكه انتهاي شب يك منطقه و لحظه اول روزش همزمان با لحظه اولِ شب منطقة ديگر است و آنچه از آيه متبادر به ذهن مي‎شود اين است كه شب قدر در هر نقطه‎اي از روي زمين شروعش با اول شب در آن نقطه و پايانش با طلوع فجر در آن نقطه است، نه اينكه شروع شب قدر از اول نقطه‎اي باشد كه در آن نقطه شب شروع مي‎شود و پايانش طلوع فجر در آخرين نقطه‎اي باشد كه شب پايان بپذيرد. مثلاً شروع ليلة القدر از اول شب در نقطة A باشد و همينطور ادامه پيدا كند و هر جا ساية شب مي‎رود ليلة القدر هم به همراه او برود تا به آخرين نقطه كه در آنجا شب مي‌شود برسد و در آنجا توقف كند تا فجر طالع شود و اختصاص شب قدر به ناحيه‎اي خاص شايد هماهنگ با اطلاق روايات كه در بابِ اعمال شب 23 ماه مبارك رمضان است نباشد (چون گفتيم: و لو ماه مبارك رمضان يك روز خاص براي همة نقاط زمين شروع بشود ولي چون در زمان شروع و زمان پايان شب با هم اختلاف دارند پس بعضي‎ها اعمال را بايد در روز انجام بدهند نه در شب). همچنين با وسعتِ رحمت الهي هم شايد هماهنگ نباشد.
در پايان ذكر اين نكته ضروري است كه همة آنچه مكتوب شده ذكر احتمالاتي بيش نيست كه و لو بعضي از آنها را بشود با ظواهر كتاب يا روايات اثبات كرد منجر به قطع نخواهد شد و در مسائل شرعية مربوط به شب قدر هر كسي طبق تقليد از مجتهد و مرجع خودش عمل كند ان شاء الله مأجور خواهد بود و الله العالم بحقائق الامور.
خداوندا درب علم را كه سقيفه به روي بشر بست خودت با ظهور حضرت حجة بن الحسن ـ عليه السّلام ـ باز فرما.

[محمد علي]

به نام خدا

با سلام و سپاس از مطالب شما (در اینگونه موارد منبع مورد استفاده خود را نیزذکر نمایید .)

نکته مهمی که اینجاست ، این است که احتمالات گوناگون و متعدد ذهن را مشوش می سازد .

پس باید با دقت در آیات و روایات از سرّ این شب در حد فهممان آگاه شویم .

چند نکته حل این مسئله را راحت می کند ، فهمیدن معنای شب ، بررسی روایات اعمال شب و روز قدر ، چگونگی چرخش شب در زمین .

اول اینکه شب در روی زمین در حال چرخش است .

از استرالیا تا امریکا و ...

این چرخش 24 ساعت به طول می انجامد .

بسیار ساده است .

پس وقتی گفته می شود شب قدر ، شبی است که زمان آن 24 ساعت باشد . یعنی از وقتی که از مشرق شروع می شود تا به جای اول خود برگردد

24 ساعت به طول بینجامد.

همچنین این نکته را از روایاتی نیز می توان استنباط کرد که در آنها تصریح شده است اعمال روز قدر (فردای شب قدر) نیز

همچون شب قدر است و ارزش آن با شب قدر یکسان است.

این نکته بسیار ظریفی است که در روایات لحاظ شده تا این شبهه از نظر علمی نیز حل شود . یعنی وقتی استرالیا شبش تمام شد و روز بیست و سومش رسید

امریکا شبش شروع شده . و برای استرالیا هنوز روز قدر محسوب می شود و در امریکا شب قدر شروع شده و لذا هردو باید در عمل بکوشند

چون شب و روز قدر 24 ساعت کامل است .

اینکه شب الان چه مکانی است ، حجت خدا هم همانجاست ، یا هروقت شب به جایی رسید از آن لحظه نوشتن تقدیراتشان شروع می شود

درست نیست .

نزول ملائکه در این زمان 24 ساعت ، به همه کره زمین است و تایید تقدیرات توسط حجت خدا ربطی به مکان خاص ندارد .

در این محدوده زمانی همه تقدیرات عالم عرضه می شوند و نوشته می شوند .

اما فضیلت دعا و عبادت در آن محدوده نیمه شب و سحر امری است که موجب نوشتن بهترین تقدیرات می شود ،

اما این نوشتن لزوما در همان هنگام دعا (نیمه شب) صورت نمی گیرد ، چرا که براساس دلایلی که عرض شد تمام تقدیرات عالم

در این شب (24 ساعته) نوشته می شود .

برای فهم بهتر باید بگوییم که از اذان مغرب شب 23 تا اذان مغرب روز 23 ، شب قدر حساب می شود . و باید از اعمال آن غافل نشد

چون این شب در حال گردش روی زمین است و لذا اطلاق واژۀ لیلة القدر نیز حل خواهد شد ، با این شرط که محدود به مکان خاصی نگیریم .

و کل عالم را در نظر بگیریم .


موفق باشید