تغيير قبله مسلمانان از بيت المقدس به مكه

[Mohsen1001]

 تغيير قبله مسلمانان از بيت المقدس به مكه 

پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله وسلم‏ در مدت سيزده سال پس از بعثت در مكه و چند ماه بعد از هجرت در مدينه، به امر خداوند متعال به سوى بيت ‏المقدس عبادت مى‏كردند ونماز مي خواندند (بيت ‏المقدس زادگاه حضرت عيسى و قبله يهود و نصارا بود) در حالى كه مردم واهالي شهر مكه در آن زمان براي كعبه اهميت زيادى قائل مي شدند و آنجا را بتخا‏نه خود قرار داده بودند.

هنگاميكه پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله وسلم به مدينه آمدند و به طرف بيت ‏المقدس نماز خواندند، يهوديان ساكن در مدينه شروع به بهانه جويى و اعتراض و تبليغ بر عليه مسلمين كردند مبنى بر اينكه اينان از خود استقلال ندارند و اينكه به طرف قبله ما نماز مى‏خوانند،واين مطلب دليل بر حقانيت ماست .

تمامي اين مسائل، دستاويزى براى كوبيدن پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله وسلم شده بود.

پيامبر (ص) از اين موضوع بسيار رنج مي برد و شبها به انتظار وحى (در اين مورد) به آسمان چشم مي دوخت و ساعت ‏شمارى مى‏كرد. سرانجام يك روز در حالى كه دو ركعت از نماز ظهر را خوانده بود، جبرئيل(ع) مامور شد كه به وي وحي الهي را نازل كند. وي بازوى پيامبر(ص) را گرفت و روى او را به سوى كعبه گرداند. واين ايه شريفه را از سوي پروردگار به وي ابلاغ نمود.

" ما توجه تو را بر آسمان به انتظار وحي و تغيير قبله بنگريم و البته روي تو را به قبله ايكه بدان خشنود شوي بگردانيم پس روي كن به طرف مسجدالحرام و شما مسلمين نيز هر كجا باشيد در نماز روي بدان جانب كنيد و گروه اهل كتاب بخوبي مي دانند كه اين تغيير قبله بحق و راستي از جانب خدا و خداوند از كردار (ناپسند ) آنها غافل نيست . "
(سوره مباركه بقره ، آيه 144)

بعد از تغيير قبله ، يهوديان ناراحت شدند و تبليغات منفى خود را به شكل ديگرى شروع كردند و اظهار داشتند كه چه عاملى باعث ‏شد كه مسلمانان از قبله پيشين انبيا اعراض نمايند، پس يا كار سابقشان باطل بوده و يا كار فعلى آنان اشتباه است. خداوند متعال در آيه ياد شده جواب آنها را چنين مى‏دهد كه همه جا مربوط به خداست و به هر كجا او دستور دهد، بايد بدان سو نماز خواند و نقطه خاصى بدون دستور الهى داراى شرافت ذاتى نيست.

" مردم سفيه بيخرد خواهند گفت چه موجب آن شد كه مسلمين از قبله اي كه بر آن بودند ( بيت المقدس ) روي به كعبه آوردند بگو اي پيغمبر مشرق و مغرب خدايراست و هر كه را خواهد او به راه راست هدايت كند ."
(سوره مباركه بقره ، آيه 142)


قبله مدينه طيّبه، از معجزات رسول الله ( ص ) است كه بدون اِعمال آلات نجومي و قواعد هندسي و يا دردست داشتن زيج و ديگر منابع طول و عرض جغرافيايي، آن را در غايت دقت و استوا تعيين كرده و به سوي كعبه ايستاد و فرمود:"محرابي علي الميزان"

مدينه و مكه تقريباً در سطح يك دايره نصف النهار قرار گرفته اند و اندكي طول مدينه از مكه بيشتر و عرض مدينه نيز قريب چهار درجه بيشتر از مكه است، و قبله مدينه اندكي از جنوب به سوي مغرب منحرف است; و جالب اين است كه ناودان كعبه نيز در جانب غربي آن قرار دارد .

رسول الله ( ص ) هنگاميكه در مكه به سوي بيت المقدس نماز مي خواند خانه كعبه را بين خود و بيت المقدس قرار مي داد ولي اين عمل در مدينه ميسر نبود زيرا اگر كسي در مدينه مواجه مكه باشد، ناچار بايد بيت المقدس را پشت سر قرار دهد و بالعكس، اما در مكه مي تواند در طرف جنوب خانه كعبه، هم به سوي كعبه باشد و هم به سوي بيت المقدس.

چنانچه ناصر خسرو علوي در سياحت نامه گويد: «مدينه شهري است بر كناره صحرايي نهاده و آنجا قبله، سوي جنوب افتاده است "

فرهاد ميرزا در كتاب ارزشمندش عرض مكه مكرمه را 21 درجه و 33 دقيقه شمالي و طول آن را از گرينويچ (رصدخانه لندن) 40 درجه و 10 دقيقه شرقي، و عرض مدينه منوره را 25 درجه شمالي و طول آن را 39 درجه و 55 دقيقه آورده است كه تفاوت ميان دو نصف النهار مكه و مدينه 15 دقيقه است. و در اطلس لاروس مكه و مدينه را تقريباً در يك خط نصف النهار ترسيم كرده است.

فلسفه تغيير قبله

فلسفه تغيير قبله با استفاده از مدارك اسلامى به نظر مى‏رسد،عبارت از موارد زير باشند:

1- پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله وسلم- وقتى كه در مكه بودند چون مي خواستند صفوف مسلمين از مشركان‏ كه به كعبه اهتمام مى‏ورزيدند جدا گردد، لذا به بيت‏المقدس متوجه شدند و همين كه به مدينه آمدند، در مرحله اول به طرف بيت‏المقدس نماز ‏خواندند ولي خواستار تغيير قبله شدند كه اين امر بواسطه اين بود كه يهوديان مسئله قبله را بعنوان دستاويزي قرار داده بودند و از اين امر سوء استفاده مي كردند و اين در حالي بود كه يهود و نصارا در كتابهاى دينى خود خوانده بودند كه پيامبرى خواهد آمد كه به دو قبله نماز مى‏خواند، همچنان كه قرآن نيز به اين مساله اشاره دارد.

2- براى آزمايش افراد مسلمانى كه هنوز رسوبات دوران شرك در آنها بود و هنوز به مقام تسليم نرسيده بودند اطاعت از اين دستور بسيار كار دشوارى بود و در قرآن كريم نيز به اين مساله اشاره شده است:

" ... و اي پيغمبر ما قبله اي كه بر آن بودي نگردانيديم مگر براي اينكه بيازمائيم و جدا سازيم گروهي را كه از پيغمبر خدا پيروي كنند از آنانكه به مخالفت او برخيزند و اين تغيير قبله بسي گران بود جز در نظر هدايت يافتگان به خدا و خداوند اجر پايداري شما را در راه ايمان تباه نگرداند كه خدا به خلق مشفق و مهربانست ."
(سوره مباركه بقره ، آيه 143)


قبله مدينه آن چنان كه پيغمبر اكــــرم( ص) به سوي آن نماز خوانده است، تا امروز به حال خود باقي است، و دانشمندان رياضي به نام با قواعد رياضي قبله مدينه را چنان يافتند كه رسول الله بدون آن ها يافت و اين ممكن نيست مگر به وحي و الهام ملكوتي زيرا از مدينه تا مكه به مسافت قريب صد فرسنگ است، وهيچ كس نقل نكرده است كه رسول الله به قواعد رياضي و آلات نجومي توسل جسته باشد. حق آن است كه سعدي در اول بوستان گفت:

يتيمي كه ناخوانده ابجد درست

كتبخانه هفت اقليم شست

منابع :
======
1. قرآن كريم / سوره مباركه بقره
2.تفسير نمونه
3. تعيين سمت قبله مدينه توسط پيامبر اسلام ـ صلي اللّه عليه و آله و سلم ـ / تأليف حسن حسن زاده آملي
4 . كتاب زندگي حضرت محمد (ص) / به قلم رسول محلاتي
5. سايت حوزه
6. تبیان