چرا فتواها متفاوت است؟

[vorojax]

سلام .
یک سوال برام پیش اومده.
چرا علما با هم یک فتوا نمیهند! مگر دین چند وجح دارد؟نمیشه فتواهاشون هماهنگ باشه؟

[alihslc]

به نام خدا

وروجکس جان ، گشتم نبود... نگرد نیست ، به من یکی که جواب درست و حسابی ندادن...

فقط میگن ((( آقا : پویایی فقه شیعه که میگن از همینجاست ، ... همین موضوع باعث فقها برن تحقیق و تفحص کنند .... باعث رشد میشه. و از این جور حرفها...)
فعلا وقت ندارم... وگرنه دلایلم را عرض می کردم که نه تنها مفید نیست بلکه خیلی هم مضره ...

ساعت 3 امتحان دارم... میام
یا حق

[vorojax]

نه بابا نترس این دوستمون پاسخ جو یا لااقل کاظم اف دیسک میان یه جواب قانع کننده ای بدن!
نشد اینقدر تایپیکو بالا نگه می دارم تا یکی پیداش شه!

[Mohsen1001]

فقها و مجتهدين براي آن كه حكم خدا را به دست آورند به قرآن و روايات مراجعه ميكنند و براي به دست آوردن حكم،

قبل از هر چيز بايد آيه مربوط به آن حكم را تفسير كنند و روايت مربوطه را نيز بفهمند.

در اين مرحله يعني مرحلة تفسير آيه و فهم روايت ممكن است دو نفر مجتهد نسبت به تفسير يك آيه دو نظر داشته باشند ،

گرچه خداوند متعال حكم مشخصي را از آن آيه اراده فرموده است ولي در به دست آوردن آن حكم ممكن است بين دو نفر اختلاف شود.

به طوري كه برداشت يكي از آيه با برداشت ديگري تفاوت داشته باشد گرچه هر دو نفر تلاش ميكنند تا حكم واقعي را كه خدا اراده فرموده است به دست آورند .

ولي ممكن است يكي در نهايت به حكم واقعي برسد و ديگري نرسد به همين جهت تقليد از اعلم را واجب كرده اند ،

زيرا اعلم كسي است كه در استخراج احكام الهي از قرآن و حديث تبحّر بيشتري دارد و احتمال اشتباه و خطاي او كمتر است .


گاهي نيز سبب اختلاف فتوا فهم روايت نيست بلكه هر دو نفر مجتهد در فهم روايت يك نظر دارند ولي به نظر يكي سند روايت ضعيف است

يعني افرادي كه اين حديث را دست به دست از امام صادق (علیه السلام) تا به امروز به ما رسانده اند به بعضي از آنها نميشود اعتماد كرد

ولي به نظر ديگري افرادي كه در سلسلة سند هستند همگي خوب هستند و قابل اعتماد در نتيجه يكي به مضمون آن روايت فتوا ميدهد ولي ديگري فتوا نميدهد.

خداوند هم در قرآن ما را نسبت به شناخت آورنده خبر هشدار داده است به طوري كه اگر خبر آورنده عادل نبود انسان نبايد به سادگي خبر او را بپذيرد. (حجرات، 6)


خلاصه آن كه:

اين اختلاف ممكن است بر اثر اختلاف در معاني الفاظ باشد كه در كتابهاي لغت نيز اين اختلاف به چشم ميخورد و يا بر اثر اختلاف در روايتهاي مختلف باشد

و يا اختلاف در ثقه و غير ثقه بودن راويان و تأييد آنها باشد

و يا ممكن است به سبب برداشتهاي مختلفي باشد كه فقها از روايتها مينمايند

و يا ممكن است به جهت به كار گرفتن يا نگرفتن قواعد فقهي و اصولي در برداشت و استنباط احكام باشد

همچنين ممكن است بر اثر اختلاف در تطبيق يك مفهوم كلي بر مصاديق آن باشد.

[کاظم سبزواری]

سلام حامد جان قتت بخیر محسن جان اطلاعات کافی رو دادند
قبلا من این سوال رو کرده بودم از پرسمان اینم جوابش

چرا بعضي مراجع در نظر دادن با يکديگر اختلاف دارند؟

پاسخ :از جمله پرسش‏هايى كه همواره مطرح بوده و در ميان نسل جوان امروز بر شدّت آن افزوده شده، همين پرسش است. پيش از بررسى ريشه‏ها و علل آن، اشاره به چند نكته بايسته است: يكم. در مسائل نظرى هر رشته‏اى، متخصصان و دانشمندان آن، در يك سرى از مسائل با يكديگر اختلاف نظر دارند. دانش فقه و اجتهاد نيز اين چنين است. مجتهد بايستى در تمامى احكام و مبادى آن، تلاش كرده و به يك نقطه فكرى و اجتهادى برسد. طبيعى است كه در صدها مسأله فقهى، نمى‏توان انتظار داشت كه بين دو يا چند نفر، وحدت نظر كاملى وجود داشته باشد. حتى در علوم تجربى مانند «رشته پزشكى» نيز كه مبتنى بر حس و آزمايش است، اختلاف نظر و تفاوت تشخيص طبيعى است. دوم. ممكن است عده‏اى منشأ اختلاف فتاوا را تعدد وجود مراجع در زمان ما بدانند و علت را از آنجا جست و جو كنند؛ در حالى كه اين پندارى بيش نيست! زيرا اين امر در بين فقيهان و مراجع گذشته نيز به چشم مى‏خورد. اگر كسى كتاب‏هاى فقهى را ورق بزند و بررسى اجمالى كند؛ به خوبى در خواهد يافت كه چنين اختلاف‏هايى، هميشه در بين نظرها بوده است.جهت دستيابى به اختلاف آراى مجتهدان، ر.ك: اللمعة الدمشقية و جواهر الكلام. سوم. اختلاف فتواى مجتهدان، به هوا و هوس و منافع شخصى آنان باز نمى‏گردد؛ بلكه گاهى تقوا به حدى است كه وقتى از مرجع تقليدى سؤال مى‏كنند: حكم چيز نجسى كه در چاه بيفتد چيست؛ پيش از پاسخ به آن، دستور مى دهد چاه خانه‏اش را پر كنند تا مبادا در بيان حكم خدا، دچار هوا و هوس گردد! و اگر مرجع تقليدى بر اساس منافع شخصى فتوايى صادر كند، صلاحيت مرجعيت را از دست خواهد داد. چهارم. اختلاف فتاوا مسأله‏اى نيست كه در اين عصر پيدا شده باشد؛ بلكه اين امر در زمان ائمه اطهار(ع) نيز در ميان اصحاب و شاگردان به چشم مى‏خورد. در روايت عمر بن حنظله آمده است: امام صادق(ع) براى رفع نزاع و كشمكش‏ها ميان مردم، آنان را به فقيهان ارجاع داده، مى‏فرمود: «هر گاه دو يا چند نفر از آنان در فهم روايات و استنباط احكام اختلاف نظر داشتند، به كسى كه اعلم و با تقواتر است مراجعه‏كنيد».وسائل الشيعة، (كتاب القضاء)، باب 9، ح 1. در اينجا بدون آنكه حضرت اختلاف نظر ميان آنان را سرزنش كند، آن را امرى بديهى تلقى مى‏كرد. پنجم. مجتهدان در بسيارى از مسائل فقهى - از جمله مسائل ضرورى و قطعى دين (مانند وجوب نماز و روزه و احكام وضو) و نيز بى‏شمارى از احكام فرعى - اتفاق نظر دارند و حوزه اختلاف، تنها در بعضى از احكام فرعى است. ششم. خداوند متعال در هر مورد و مسأله‏اى، بيش از يك حكم ندارد و فقيهان به دنبال يافتن حكم خدا هستند. و اگر برخى فقيهان اشتباه كنند حكم خدا تغييرى نمى‏كند و متعدد نمى‏شود. اما مجتهد و مقلدان چون تلاش كرده‏اند و به وظيفه خود عمل كرده‏اند از لطف و ثواب الهى بهره‏مند مى‏شوند. پس از اين مقدمات، اكنون به بررسى ريشه‏ها و عوامل اختلاف فتاوا پرداخته، مى‏گوييم: دانش فقه و اجتهاد بر يك سلسله از مبادى و اصول فكرى مبتنى است و اختلاف در فتوا از آنجا سرچشمه مى‏گيرد و آنها عبارت است از: يك. اصول فقه‏ يكى از مهم‏ترين و اساسى‏ترين مبادى فقه، «علم اصول» است. اين علم به شناخت مسائلى همچون اوامر، نواهى، مفاهيم، اجماع، خبر واحد و متواتر، تعارض، استصحاب، برائت و... مى‏پردازد و مجتهد براى استنباط احكام فقهى، از نتيجه آن سود مى‏جويد. هر يك از اين موضوعات، انديشه‏هاى گوناگونى را در خود بر مى‏تابد و تأثير اين اختلاف، در تفاوت فهم حكم الهى نمايان مى‏شود. به عنوان مثال در مسأله‏اى چند روايت در كتاب‏هاى حديث موجود است كه با هم تعارض دارد: بر اين اساس ديدگاه علما، متفاوت مى‏شود. يكى مى‏گويد: به عللى اين روايت بر آن روايت تقدم دارد؛ ديگرى مى‏گويد: به جهات ديگرى، آن روايت بر اين روايت ترجيح دارد و هر كدام از آنان، بر طبق روايت مورد نظر خود فتوا مى‏دهند و ترديدى نيست كه «تعارض» يك مسأله اصولى و مقدمه‏اى براى دانش فقه است. دو. ادبيات عرب‏ اين علم شامل صرف، نحو و شناخت معانى الفاظ مى‏شود و يكى از مقدمات اجتهاد به شمار مى‏رود. گاهى اختلاف فقيهان، به اختلاف در مسائل نحوى و صرفى باز مى‏گردد. براى مثال مجتهدى، فلان كلمه در روايت را به صورت مرفوع مى‏خواند و آن را فاعل فعل مى‏داند؛ در حالى كه ديگرى آن را منصوب و مفعول فعل قلمداد مى‏كند و ترديدى نيست كه اين اختلاف، به تفاوت در حكم و فتوا منجر مى‏شود. سه. مفاهيم‏ گاهى تفاوت فتوا، از اختلاف در شناخت معانى و مفاهيم الفاظ نشأت مى‏گيرد. به عنوان مثال در واژه «يوم» - كه در بسيارى از روايات آمده - ميان فقيهان اختلاف نظر هست؛ برخى فرموده‏اند: از طلوع خورشيد تا غروب را يوم گويند و عده‏اى آن را توسعه داده و ابتداى يوم را طلوع فجر دانسته‏اند. اين اختلاف، تأثير خود را در بسيارى از احكام فقهى بر جاى گذاشته و باعث اختلاف در فتوا گرديده است كه ذكر آنها ما را از ادامه بحث باز مى‏دارد. چهار. علم رجال‏ در زمان معصومين(ع)، سند و مدرك روايات و شناخت راويان و ناقلان احاديث، كمتر مورد نياز بود؛ زيرا احاديث و احكام را يا از خود معصوم مى‏پرسيدند و يا راوى را به دليل نزديكى زمانى با معصوم(ع) مى‏شناختند. اما در زمان‏هاى بعد احاديث با واسطه‏هاى زيادى نقل مى‏شد و عده‏اى در اين ميان، به دروغ رواياتى را جعل مى‏كردند. از اين رو در زمان غيبت نياز به شناسايى راويان سالم و راستگو از غير آنها ضرورى گشت و بر اساس آن «علم رجال» پايه گذارى شد. اين علم به بررسى نقاط ضعف و قوت كسانى مى‏پردازد كه در اسناد احاديث آمده‏اند. در اين علم روايات را به معتبر و غير معتبر تقسيم مى‏كنند و بر اساس آن، گاهى يك روايت نزد مجتهدى معتبر و نزد ديگرى ضعيف محسوب مى‏شود و اين امر عامل بسيار مهمى براى پيدايش اختلاف فتاوا به شمار مى‏رود. به عنوان مثال در مسأله نگاه كردن به زنان روستانشينى كه معمولاً خود را نمى‏پوشانند، ميان فقيهان اختلاف هست كه آيا اين امر جايز است يا خير؟ عده‏اى به آن پاسخ مثبت داده و بر اين باورند كه در اين زمينه روايت معتبر رسيده است. عباد بن صهيب مى‏گويد: از امام صادق(ع) شنيدم كه فرمود: «لا بَأْسَ بِالنَّظَرِ اِلى‏ رُؤُوسِ اَهْلِ تَهامَة و الاَعْراب و اَهْلِ السَّواد و العَلُوج لِاَنَّهُم اِذا نُهُوا لا يَنْتَهُون». ولى گروهى از فقيهان مى‏گويند: اين روايت به جهت وجود عباد بن صهيب در سلسله سند آن، ضعيف محسوب مى‏شود؛ زيرا اين شخص در علم رجال توثيق ندارد و بر اين اساس فتوا به حرمت نگاه به اين نوع زنان داده و يا لااقل در مسأله احتياط كرده‏اند.

[alihslc]

به نام خدا

سلام و عرض ادب.
درست... فرمایش شما صحیح...
عزیزان... من نمیگم که اختلاف نظر چیز بدیه..خیلی هم خوبه... ولی به شرطها و شروطها...

دوستان... این چطوری هستش که بعضی مراجع میگن تراشیدن ریش حرامه ، یکی میگه احتیاط واجب حرامه ، یکی میگه ترک آن بهتر است ، یکی میگه....
در مورد موسیقی ، یکی میگه کلا حرامه ، یکی میگه بعضی سازها حلاله ، یکی مگیه موسیقی هایی که مربوط به مجالس لهو و لعب باشد حرامه...
در مورد غنا... همه میگن غنا حرامه ، ولی اون چیزی آقای ایکس بهش میگه غنا با اون چیزی که آقای ایگرگ میگه فرق میکنه...

خب... همه ی این مراجع محترم برای حرفهایی که می زنند ، فقوا هایی که صادر می کنند ، دلیل و برهان و مدرک دارند دیگه ... به قول شما از روی هوا و هوس و کشکی که حرف نمی زنند.

خب ... آقاجون من... من توی یه مسئله درسی یه جا گیر می کنم زنگ میزنم واسه دوستام از اونها هم نظر میخوام ، میگم شاید من دارم اشتباه می کنم ، اگر 10 نفر حرفشون مخالف حرف من بود و با دلیل حرف زدند ، من می فهمم که حرفم اشتباهه دیگه! ها غیر از اینه ؟

در مورد همون تراشیدن ریش که عرض کردم ، حد اقل 3 -4 تا فتوا وجود داره ، یکی میگه آقا ریش پرفسوری هم ریش حساب میشه ، یکی میگه باید تا فلانجا باشه تا بگن ریشه... و از اینجور حرفها...

خب چه اشکال داره همه ی مراجع ما سالیانه یک میز گرد تشکیل بدن ؛ مثل شورا ، مثل مجلس شورای اسلامی ، آقا اونجا حرفاشون رو بزنن ، به هر حال یا اکثریت با یک موضوع موافق هستند یا نیستند ، حد اقل خوبیش هم اینه که یک اتحاد و وحدتی بوجود میاد ، و هر سال همانطور که یک سررسید میدن بیرون ، رساله همان سال را هم بدن بیرون ، با فتواهای جدید !

اینطوری دیگه مشکل اختلاف فتاوا حل میشه ، مردم از سرگردونی بیرون میان ، خودشون هم راحت میشن ، ما هم راحت میشم.

شما هم که خودتون گفتید اگر به حکم صحیح رسیدند که چه بهتر ، اگر به حکم غلط رسیدند ، خدا میگه شما زورتون رو زدید ، دم شما گرم ، همین حد از شما قبوله...

[alihslc]

به نام خدا

چرا کسی جوابی به این بحث نمیده ، آقا وروجکس شما که قرار بود بحث رو بالا نگهداری...

[کاظم سبزواری]

به نام خدا
سلام علی جان
اول راه برای پی بردن به نظر مراجع شنیدن از خود آن ها است و دوم از رساله آن هااست وبا شنیدن یه چیز از دیگران زود باور نکنید ، من خودم شخصا زیاد شنیدم یه چیزهایی رو میگند و سپس مینویسند پای مراجع تقلید و همینطور به گوش بسیاری از افراد میرسد و خیلی زود هم آنها باور میکنند پس باید مواظب باشیم و مطئن بشیم که این مرجع خودش چنین حرفی رو زده است .
در مورد فتواها من اختلاف زیادی نمیبینم در مورد ریش هم مثلا میگید نظر بیشتر فقها بر حرام بود آن است ، هی ما گیر ندیم بابا فلانی گفته احتیاط واجب ، یا گفته با تیغ نزنید بهتر است و ... این بر همه ما روشن است که زدن ریش با تیغ حرام است یا غنا و موسیقی که ماشالله همه ما میدونیم خوب و بد چیه ولی نمیدونم چرا دنبال فتوا گرفتن میبیاشیم ( قبلا در زمینه فتوا گرفتن از مراجع یه نیمچه صحبتی کردم فکر کنم در تاپیک کوروش بود )
معمولا فتواها نزدیک به هم است مثلا چنان نیست که یکی از مراجع بگه فلان عمل حرام است و اون مرجع دیگه بگه مستحب است ، یا حلال است ، ما فکر نکنم چنین چیزی داشته باشیم و تقریبا هم نزدیک به هم است
حالا بیاییم ما به این نکته نوجه داشته باشیم که خدایی نکرده سعی نداشته باشیم با سوالات پیچ در پیچمون بخواهیم ضربه بزنیم یا ایرادی بگیریم از علما سعی در اتحاد و انسجام ملی داشته باشیم

در مورد اینکه میگید یه میزگردی تشکیل بدهند هم بله شما درست میگید حرف خوبی است ولی واقعا شاید یه دلایلی داشته باشند برای اینکار که ما خبر نداریم ، یا شاید هم کسی در این مورد چیزی نگفته ، شما میتونید یه نامه بزنید در این مورد به یه حوزه علمیه قم یه به دفتر مراجع نظرتون رو بگید (والا من آدرس ندارم )
شاید موثر واقع بشه ، حرف های آن ها رو هم گوش بدید شاید آنها دلیل خودشان رو داشته باشند.

علی جان خیلی ممنون از سوالی خوبی که پرسیدید .
یا علی

[alihslc]

به نام خدا

آقا کاظم عزیز... ممنونم از لطف شما ،

خب... شما خودتون میگید اکثر قریب به اتفاق مراجع میگن تراشیدن ریش با تیغ یا با هر وسیله ای که کار اون رو انجام بده حرامه ، یا احتیاط واجب حرامه ، یا .....

ولی آقای صانعی ظاهرا قائل به حرمت تراشیدن ریش نیستند و حلال میدونند.
حالا چی ؟

این که دیگه اختلاف کوچیکی نیست ، یک طرف میگه حلاله ، یک طرف میگه حرامه!

[alihslc]

گفتم بد نیست با منبع ذکر کنم که نگید از خود حرف در آوردی :

تراشیدن ریش با تیغ و ماشینی که مانند تیغ است چه حکمی دارد ؟

درمورد تراشیدن ریش باتیغ وماشینی که مثل تیغ ازته می تراشد چهار نظر هست:
الف، جایز نیست(1).
ب، به احتیاط واجب جایز نیست. (2) (دراحتیاط واجب می توان به مجتهد دیگر عدول نمود).
ج ، بنا بر احتیاط واجب جایز نیست، البته تراشیدن بخشی از صورت و گونه ها اشکال ندارد وبه اصطلاح ریش پرفسورى گذاشتن کافى است و به آن ریش صدق می کند .(3)
د، تراشیدن ریش حرام نیست ، ولی بهتر است نتراشند. (4)

پی نوشت ها :
1 آیت الله بهجت ، توضیح المسائل ،مسائل متفرقه ، س4
2- امام خمینی ، توضیح المسائل ، مسائل متفرقه ، س83، آیت الله خامنه ای ، رساله اجوبه الاستفتائات ،ص315 ،س1414 ؛ آیت الله مکارم شیرازی، استفتاآت جدید،ج2، س753 ؛ ، آیت الله فاضل ، جامع المسائل ، ج1 ،س955.
3- آیت الله تبریزی ، استفتائات ،س 1087 -1089.
4 – آیت الله صانعی مجمع المسائل ج1 س 992 .


در ضمن این هم لینک همین مطلبی که عرض کردم از سایت پاسخگو :
[External Link Removed for Guests]