احکام توریه

[سعید منتظر]

 /

میخواستم درباره ی تودیه توضیح بدین و بگین در چه جاهایی میشه تودیه کرد /

چون اگه هر جایی بشه آدم به راحتی میتونه هر جا که به ضررش باشه دروغ بگه/

راستی اگه حدیثی هم دارید در این باره رو کنید.///

ممنون  

[Labbaik]

سلام

توریه به سخنی می گن که دو معنا داشته باشه،یعنی در ظاهرحرفی را میزند ولی منظور او در ذهن خودش برخلاف اونه.
(البته اون طور که بنده شنیدم) زمانی که بدلیلی لازمه به ضرورت دروغ مصلحت آمیزی(نه منفعت آمیز (که این موضوع هم خود بسیار جای بحث دارد!!...)) گفته بشه،برای اینکه در اون جور مواقع هم سخن دروغی بیان نشه، می گن توریه کنید،یعنی یه حرفی را به زبان بیارید ولی توی ذهن خودتون چیز دیگری را در نظر بگیرید.

یکی دو تا مورد هم بیشتر در احادیث ندیدم(البته هست...من ندیدم) در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) داریم که:

«الرجل یستاذن علیه فیقول للجاریة قولى لیس هو هیهنا فقال (علیه السلام) لا باس لیس بکذب» : کسى دم در مى آید و اجازه ورود به خانه مى طلبد صاحب خانه ( که مانعى از پذیرش او دارد ) به کنیز مى گوید : بگو : او اینجا نیست ( و منظور از آن مثلا همان پشت در خانه است ) امام (علیه السلام) فرمود این دروغ نیست .

[align=left]کتاب وسائل الشیعه.ج8. 


[align=center]ولی سوال من اینه که آیا در مواردی که بنا به شرایط نیازی به دروغ مصلحتی نیست وتنها برای منحرف کردن ذهن فرد به چیز دیگه ،باز هم میتونیم توریه کنیم یا نه؟؟ 

[align=center]یا  

[سعید منتظر]

خوب سالار الان مشکل شد دو تا////

یک نفر بیاد فرق مصلحت آمیز و منفعت آمیز رو بیان کنه//

یکی هم جواب این دوست گامون رو بده////

[سعید منتظر]

ببخشید منظورم دوست گلمون بود/

سریع تایپ کردم//!!!

[پاسخ جو]

[align=center]به نام  

سلام

دقت شود که توريه با دروغ مصلحت آميز متفاوت است ، هم در تعريف و هم در احکام و لذا نبايد خلط شود .

توريه : به اين معنا است كه انسان سخني بگويد كه داراي دو معنا است. يك معناي آن راست و مطابق با واقع مي‏باشد و معناي ديگرش دروغ است، و گوينده معناي راست آن را قصد مي‏كند و مخاطب و شنونده معناي دروغ آن را مي‏فهمد

اما دروغ : بدون شك دروغ از گناهان كبيره و منشاء بسياري از گناهان مي‏شود. در روايات بسيار از آن مذمت شده است. اگر دروغ گفتن داراي مصلحتي قوي‏تر از مفسده گناه باشد، مي‏توان دروغ گفت، مثلاً براي اصلاح بين دو نفر مي‏توان دروغ گفت، چون "صلاح ذات البين افضل من عامة الصلاة الصيام؛(1) صلاح و صلح بين دو نفر بهتر و برتر از اين است كه يك سال نماز و روزه انجام دهد". بنابراين مصلحت آن بر مفسده دروغ مي‏چربد.
دومين موردي كه دروغ گفتن جائز است، موردي است كه اگر انسان راست بگويد، ضرر مالي يا جاني يا آبرويي متوجه او يا ديگري مي‏شود و به سبب دروغ گفتن دفع آن ضرر بشود. اگر ضرر مالي قابل توجه باشد يا ضرر جاني و آبرويي، حتي مي‏تواند قسم دروغ بخورد، مثل اين كه اگر ظالمي مي‏خواهد مسلماني بي گناهي را بگيرد و بكشد يا كتك بزند يا به او اهانت كند و آبروي وي را بريزد يا مالش را ببرد يا زندانش كند و از شما محلش را مي‏پرسد، مي‏توانيد بلكه واجب است دروغ بگوييد،
يا مثل اين كه مال مسلماني نزد شما امانت است و ظالمي آن مال را مطالبه مي‏كند، كه واجب است انكار نماييد.(2)

 البته در برخي از مواردي كه دروغ جائز است، اگر امكان توريه باشد، بايد توريه كرد.(طبق تعريف ) 

در حديثي از پيامبر اكرم(ص) نقل شده: «احلف بالله كاذباً ونج اخاك من القتل;{3} سوگند دروغ بخور و برادر بي‏گناهت را از مرگ نجات بده». در اين جا به دو نكته كه بايد توجّه داشت: نخست اين كه تمام موارد استثنا به يك موضوع باز مي‏گردد و آن اين است كه دروغ فقط به سبب مصالح مهم‏تري كه مفاسد آن را تحت شعاع خود قرار دهد، مجاز مي‏شود؛ و گاهي نيز ميان دو همسر بر سر موضوعاتي گفت و گويي مي‏شود كه اگر ادامه يابد، گاهي به جدايي يا مفاسد ديگر منتهي مي‏شود؛امّا با يك سخن دروغ، ممكن است مشكل آن‏ها حل شود و اگر درست دّقت كنيم، در اين مورد مفاسد و زيان‏هاي دروغ بسيار خفيف‏تر است و با فايده آن برابري نمي‏كند.

توريه چيست؟ توريه بر وزن توصيه به سخني گفته مي‏شود كه از ظاهر آن چيزي فهميده مي‏شود؛ در حالي كه منظور گوينده چيز ديگري است. مشهور ميان فقيهان ما اين است كه وقتي دروغ به سبب ضرورتي تجويز مي‏شود، بايد از توريه استفاده كرد و تا توريه ممكن است، دروغ صريح نبايد گفت.
عّده‏اي معتقدند كه توريه اصلاً دروغ نيست ؛ به همين جهت در موارد ضرورت چنان بايد سخن بگويد كه از دروغ خارج شود. در توريه، اشتباه در فهم مخاطب است و در صدق و كذب كلام تأثيري ندارد؛ براي مثال،(همان مثالی که دوستمون در مورد در زدن گفتند)
روايات متعّددي كه در توجيه قول ابراهيم(ع) در پاسخ بت پرستان(بل فعله كبير هم هذا فاسئلوهم ان كانوا ينطقون)،{4} و توجيه گفتار سخنگوي يوسف(ع) (انكم السارقون)،{5} وارد شده نيز اين را تأييد مي‏كند كه توريه، جزو كذب و دروغ نيست.
شايان ذكر است كه عالمان، توريه را در صورتي جايز مي‏دانند كه باعث از بين رفتن حقّ مشخّصي نشود.


-----------------------------------------------------
[1] نهج البلاغه خطبه 47.
[2] آيت الله دستغيب، گناهان كبيره، ج 1، ص 290.
[3].انبيا، 63/
[4].يوسف، 70/
[5].صحيح مسلم به شرح النووي، ج 11، ص 117، دارالكتاب العربي؛ تحفْ الاحوذي في شرح الترمذي، المبار كفوري، ج 4، ص 489، دارالكتب العلميه