شگفتي هاي آفرينش طاووس ...؟!

[محب فاطمه]

  

 يذكر فيها عجيب خلقه الطاووس!! 


[align=center]ومن خطبة له (يذكر فيها عجيب خلقه الطاووس)
[خلقة الطيور] 

[align=center]ابْتَدَعَهُمْ خَلْقاً عَجِيباً مِنْ حَيَوَان وَمَوَات، وَسَاكِن وَذِي حَرَكَات، وَأَقَامَ مِنْ شَوَاهِدِ الْبَيِّنَاتِ عَلَى لَطِيفِ صَنْعَتِهِ، وَعَظِيمِ قُدْرَتِهِ، مَا انْقَادَتْ لَهُ الْعُقُولُ مُعْتَرِفَةً

بِهِ، وَمُسْلِّمَةً لَهُ، وَنَعَقَتْ فِي أَسْـمَاعِنَا دَلاَئِلُهُ عَلَى وَحْدَانِيَّتِهِ، وَمَا ذَرَأَ مِنْ مُخْتَلِفِ صُوَرِ الاَْطْيَارِ الَّتِي أَسْكَنَهَا أَخَادِيدَ الاْرْضِ، وَخُرُوقَ فِجَاجِهَا، وَرَوَاسِي أعْلاَمِهَا، مِنْ

ذَوَاتِ أَجْنِحَة مُخْتَلِفَة، وَهَيْئَات مُتَبَايِنَة، مُصَرَّفَة فِي زِمَامِ التَّسْخِيرِ، وَمُرَفْرِفَة بِأَجْنِحَتِهَا فِي مَخَارِقِ الْجَوِّ المُنفَسِحِ وَالْفَضَاءِ المُنفَرِجِ.

كَوَّنَهَا بَعْدَ إِذْ لَمْ تَكُنْ فِي عَجائِبِ صُوَر ظَاهِرَة، وَرَكَّبَهَا فِي حِقَاقِ مَفَاصِلَ مُحْتَجِبَة، وَمَنَعَ بَعْضَهَا بِعَبَالَةِ خَلْقِهِ أَنْ يَسْمُوَ فِي الْهَوَاءِ خُفُوفا، وَجَعَلَهُ يَدِفُّ

دَفِيفاً، وَنَسَقَهَا عَلَى اخْتِلاَفِهَا فِى الاْصَابِيغِ بِلَطِيفِ قُدْرَتِهِ، وَدَقِيقِ صَنْعَتِهِ; فَمِنْهَا مَغْمُوسٌ فِي قَالَبِ لَوْن لاَ يَشُوبُهُ غَيْرُ لَوْنِ مَا غُمِسَ فِيه، وَمِنْهَا

مَغْمُوسٌ فِي لَوْنِ صِبْغ قَدْ طُوِّق بِخِلاَفِ مَا صُبِغَ بِهِ. 


حضرت اميرالمؤ منين عليه السلام در سراسر نهج البلاغه ، هم براهين و استدلال هاى گويا براى اثبات وجود خدا مى آورد و هم به انواع راه هاى خداشناسى اشاره مى فرمايد. تا عموم مردم با مشاهده زيبائى هاى خدا در طبيعت ، دست هنرمند خدا را در همه چيز و همه جا به خوبى بنگرند،

از خطبه‏هاى امام(ع) كه در آن از شگفتيهاى خلقت طاووس پرده برداشته :

آفرينش پرندگان(خداوند)مخلوقاتى شگفت از حيوان و جماد،ساكن و متحرك ابداع كرد و شواهدى روشن بر لطافت صنع و قدرت عظيمش اقامه فرمود،آن چنان كه عقلها رامطيع و معترف،و تسليم ساخت نداى دلائل يگانگيش در گوشهاى ما همچنان طنين اندازاست، شكلهاى گوناگون پرندگان را آفريد،همان پرندگانى كه آنها را در شكاف‏هاى‏زمين،و دره‏هاى وسيع،و قله كوهها مسكن داد،همانها كه داراى بالهاى رنگارنگ و هيئتهاى‏متفاوتند،زمام آنها بدست او است.


آنها بوسيله بالهاى خويش در دل هوا و در اين فضاى پهناور به پرواز ميآيند،آنها را بااشكال شگفت آورى ابداع كرد،و پيكرشان را با استخوانهاى بهم پيوسته كه(از گوشت)پوشيده شده تركيب نمود، برخى از آنها را بواسطه‏ى سنگينى جسمشان از اينكه به آسانى دردر دل هوا به پرواز آيند بازداشت و چنان قرار داد كه بتوانند در نزديكى زمين به پرواز درآيند.و با لطافت قدرت و دقت صنعتش با رنگ‏هاى مختلف آن‏ها را به زيبائى رنگ‏آميزى‏كرد.گروهى از آن‏ها را تنها با يك رنگ كه هيچ رنگ ديگرى با آن مخلوط نبود،ودسته‏اى ديگر را در رنگ دگرى فرو برد،به جز اطراف گردنش كه براى آن طوقى از غير آن‏رنگ قرار داده است. . .
ادامه دارد...
[align=left]خطبه 165/ كتاب شريف نهج البلاغه  

[محب فاطمه]

[align=center]وَ مِنْ اءَعْجَبِها خَلْقا الطَّاوُسُ الَّذِي اءَقامَهُ فِي اءَحْكَمِ تَعْدِيلٍ، وَ نَضَّدَ اءَلْوَانَهُ فِي اءَحْسَنِ تَنْضِيدٍ، بِجَنَاحٍ اءَشْرَجَ قَصَبَهُ، وَ ذَنَبٍ اءَطالَ مَسْحَبَهُ، إِذا دَرَجَ إِلَى الْاءُنْثَى نَشَرَهُ

مِنْ طَيِّهِ وَسَما بِهِ مُظِلاًّ عَلَى رَاءْسِهِ، كَاءَنَّهُ قِلْعُ دارِيِّ عَنَجَهُ نُوتِيُّهُ، يَخْتالُ بِاءَلْوانِهِ، وَ يَمِيسُ بِزَيَفانِهِ، يُفْضِي كَإِفْضَاءِ الدِّيَكَةِ، وَ يَؤُرُّ بِمَلاقِحِهِ اءَرَّ الْفُحُولِ الْمُغْتَلِمَةِ لِلضِّرَابِ!

اءُحِيلُكَ مِنْ ذَلِكَ عَلَى مُعايَنَةٍ، لا كَمَنْ يُحِيلُ عَلَى ضَعِيفٍ إِسْنَادُهُ، وَ لَوْ كَانَ كَزُعْمِ مَنْ يَزْعُمُ اءَنَّهُ يُلْقِحُ بِدَمْعَةٍ تَنْسِجُها مَدَامِعُهُ، فَتَقِفُ فِي ضَفَّتَيْ جُفُونِهِ، وَ اءَنَّ اءُنْثاهُ

تَطْعَمُ ذلِكَ ثُمَّ تَبِيضُ لا مِنْ لِقاحِ فَحْلٍ سِوَى الدَّمْعِ الْمُنْبَجِسِ، لَما كانَ ذلِكَ بِاءَعْجَبَ مِنْ مُطاعَمَةِ الْغُرابِ.

تَخالُ قَصَبَهُ مَدارِيَ مِنْ فِضَّةٍ، وَ ما اءُنْبِتَ عَلَيْها مِنْ عَجِيبِ داراتِهِ وَ شُمُوسِهِ خَالِصَ الْعِقْيَانِ وَ فِلَذَ الزَّبَرْجَدِ، فَإِنْ شَبَّهْتَهُ بِما اءَنْبَتَتِ الْاءَرْضُ قُلْتَ: جَنِىُّ جُنِيَ مِنْ زَهْرَةِ كُلِّ

رَبِيعٍ، وَ إِنْ ضاهَيْتَهُ بِالْمَلابِسِ فَهُوَ كَمَوْشِيِّ الْحُلَلِ، اءَوْمُونِقِ عَصْبِ الْيَمَنِ، وَ إِنْ شاكَلْتَهُ بِالْحُلِيِّ فَهُوَ كَفُصُوصٍ ذاتِ اءَلْوَانٍ قَدْ نُطِّقَتْ بِاللُّجَيْنِ الْمُكَلَّلِ.

يَمْشِي مَشْيَ الْمَرِحِ الْمُخْتالِ، وَ يَتَصَفَّحُ ذَنَبَهُ وَ جَناحَيْهِ، فَيُقَهْقِهُ ضاحِكا لِجَمالِ سِرْبالِهِ، وَ اءَصابِيغِ وِشاحِهِ.

فَإِذا رَمى بِبَصَرِهِ إِلَى قَوائِمِهِ زَقا مُعْوِلاً بِصَوْتٍ يَكادُ يُبِينُ عَنِ اسْتِغَاثَتِهِ، وَ يَشْهَدُ بِصادِقِ تَوَجُّعِهِ، لِاءَنَّ قَوَائِمَهُ حُمْشٌ كَقَوائِمِ الدِّيَكَةِ الْخِلاسِيَّةِ، وَ قَدْ نَجَمَتْ مِنْ ظُنْبُوبِ

ساقِهِ صِيصِيَةٌ خَفِيَّةٌ، وَلَهُ فِي مَوْضِعِ الْعُرْفِ قُنْزُعَةٌ خَضْرَاءُ مُوَشَّاةٌ، وَ مَخْرَجُ عَنُقِهِ كَالْإِبْرِيقِ، وَ مَغْرِزُها إِلى حَيْثُ بَطْنُهُ كَصِبْغِ الْوَسِمَةِ الْيَمانِيَّةِ، اءَوْ كَحَرِيرَةٍ مُلْبَسَةٍ مِرْآةً

ذاتَ صِقالٍ، وَ كَاءَنَّهُ مُتَلَفِّعٌ بِمِعْجَرٍ اءَسْحَمَ إِلا اءَنَّهُ يُخَيَّلُ لِكَثْرَةِ مَائِهِ وَ شِدَّةِ بَرِيقِهِ اءَنَّ الْخُضْرَةَ النَّاضِرَةَ مُمْتَزِجَةٌ بِهِ، وَ مَعَ فَتْقِ سَمْعِهِ خَطُّ كَمُسْتَدَقِّ الْقَلَمِ فِي لَوْنِ

الْاءُقْحُوَانِ، اءَبْيَضُ يَقَقٌ، فَهُوَ بِبَيَاضِهِ فِي سَوادِ ما هُنالِكَ يَأْتَلِقُ، وَ قَلَّ صِبْغٌ إِلا وَ قَدْ اءَخَذَ مِنْهُ بِقِسْطٍ، وَ عَلاهُ بِكَثْرَةِ صِقالِهِ وَ بَرِيقِهِ وَ بَصِيصِ دِيباجِهِ وَرَوْنَقِهِ، فَهُوَ كَالْاءَزاهِيرِ

الْمَبْثُوثَةِ لَمْ تُرَبِّها اءَمْطارُ رَبِيعٍ وَ لا شُمُوسُ قَيْظٍ، وَ قَدْ يَنْحَسِرُ مِنْ رِيشِهِ، وَ يَعْرى مِنْ لِباسِهِ، فَيَسْقُطُ تَتْرَى ، وَ يَنْبُتُ تِبَاعا، فَيَنْحَتُّ مِنْ قَصَبِهِ انْحِتَاتَ اءَوْراقِ الْاءَغْصانِ، ثُمَّ

يَتَلاحَقُ نامِيا حَتَّى يَعُودَ كَهَيْئَتِهِ قَبْلَ سُقُوطِهِ، لا يُخالِفُ سالِفَ اءَلْوانِهِ، وَ لا يَقَعُ لَوْنٌ فِي غَيْرِ مَكانِهِ.

وَ إِذا تَصَفَّحْتَ شَعْرَةً مِنْ شَعَراتِ قَصَبِهِ اءَرَتْكَ حُمْرَةً وَرْدِيَّةً، وَ تارَةً خُضْرَةً زَبَرْجَدِيَّةً، وَ اءَحْيَانا صُفْرَةً عَسْجَدِيَّةً. 



از شگفت ترين شگفتيها، طاووس است كه او را نيكوترين تناسب بخشيد و به زيباترين رنگها بياراست . پرهايى كه نايچه هايى آنها را به هم پيوند داده و دمى كشيده كه چون با طاووس ماده روياروى گردد، آن را چون چترى بگشايد و بر فراز سر خود سايبان سازد. در آن حال به بادبانهاى كشتيهاى ((دارين )) ماند كه ملاحان گشوده باشند.

طاووس بر زيبايى رنگهاى خود مى بالد و مغرور به جلوه گريهاى دمش ، مى خرامد. چون خروس با ماده خود جمع مى آيد و چون نرنيه هاى شهوتناك با ماده خود نزديكى مى كند و بارورش مى سازد. در اين باب از تو مى خواهم كه خود به چشم خود ببينى ، تا آنچه گفته ام ، باورت گردد و من مانند كسى باشم كه آنچه مى گويد به عيان ديده نه از ديگرى شنيده ، كه به قول او اعتماد نشايد كرد. اگر چنان باشد كه بعضى پندارند كه طاووس ‍ ماده از خوردن قطره اشكى كه از چشم طاووس نر مى تراود و در گوشه هاى چشمش مى ماند، بار مى گيرد و تخم مى نهد نه از راه جماع ، اين امر عجيبتر از بارور شدن ماده كلاغ نيست كه پندارند از چيزى كه كلاغ نر در دهان او مى گذارد، بارور مى گردد.

نايچه هاى پر او چونان ميله هاى سيمين است ، كه دايره هايى اعجاب انگيز همانند خورشيد از آنها رسته است ، دايره هايى از زرناب و زبرجد. اگر برايشان همانندى در روى زمين بجويى ، چونان شكوفه هايى است از گلهاى بهارى كه دسته بربندند.

اگر پرهاى رنگين او را به جامه هاى رنگين تشبيه كنى ، چون حله هاى منقّش است يا همانند بردهاى دلاويز يمانى است . اگر آنها را به پيرايه ها و زيورها همانند خواهى ، چون نگينهاى رنگارنگ است كه در انگشتريهاى سيمين گوهرنشان كار گذاشته باشند.

چون متكبران ، خرامان راه مى رود و جلوهاى زيباى دم و بالهايش را مى نگرد. از نگريستن به ازار و جامه رنگارنگش به قهقهه مى خندد.


اما چون پاهاى خود را مى بيند، بانگى حزين بر مى آورد كه به گريه ماند و آوازى اندوهگين ، چون آواز دادخواهان ، كه آشكارا حكايت از غم فراوانش كند.

زيرا پاهايش چون پاهاى خروسهاى خلاسى است ، باريك . و از ساق نازك پايش سيخكى رسته است . در آنجا كه جاى يالهاى اوست دسته اى موى سبز و رنگين پديدار شده . برآمدگى گردنش ، چون گردن راست و كشيده ابريق است . زير گردنش تا شكمش ‍ سياه است ، سياهيى كه به سبزى زند چون رنگ وسمه يمانى . يا چون حريرى تنك كه بر آينه اى صيقلى كشيده باشند. خود را در جامه اى سياه پيچيده كه از غايت شادابى و درخشندگى پندارى كه به رنگ سبزى دلپذير آميخته است .

آنجا كه سوراخ گوش اوست ، گويى كه با نوك قلم به رنگ بابونه سفيد خطى كشيده اند و آن خط سفيد ميان آن موهاى سياه درخششى زيبا دارد.

[align=left]ادامه دارد . . . 

[محدثه]

  

[محب فاطمه]

[align=center]فَكَيْفَ تَصِلُ إلَى صِفَةِ هذَا عَمَائِق الْفِطَنِ، أَوْ تَبْلُغُهُ قَرَائِحُ الْعُقُولِ، أَوْ تَسْتَنْظِمُ وَصْفَهُ أَقْوَالُ الْوَاصِفِينَ؟!

وَأَقَلُّ أَجْزَائِهِ قَدْ أَعْجَزَ الاَْوهَامَ أَنْ تُدْرِكَهُ، وَالاَْلْسِنَةَ أَنْ تَصِفَهُ! فَسُبْحَانَ الَّذِي بَهَرَ الْعُقُولَ عَنْ وَصْفِ خَلْق جَلاَّهُ لِلْعُيُونِ، فَأَدْرَكَتْهُ مَحْدُوداً مُكَوَّناً، وَمُؤَلَّفاً مُلَوَّناً،

وَأَعْجَزَ الاَْلْسُنَ عَنْ تَلْخِيصِ صِفَتِهِ، وَقَعَدَ بِهَا عَنْ تَأْدِيَةِ نَعْتِهِ!

[صغار المخلوقات]

فَسُبْحَانَ مَنْ أَدْمَجَ قَوَائِمَ الذَّرَّةِ وَالْهَمَجَةِ إلَى مَا فَوْقَهُمَا مِنْ خَلْقِ الْحِيتَانِ وَالاَْفْيِلَةِ! وَوَأَى عَلَى نَفْسِهِ أَلاَّ يَضْطَرِبَ شَبَحٌ مِمَّا أَوْلَجَ فِيهِ الرُّوحَ، إِلاَّ وَجَعَلَ

الْحِمَامَ، مَوْعِدَهُ، وَالْفَنَاءَ غَايَتَهُ.

[منها: في صفة الجنة]

فَلَوْ رَمَيْتَ بِبَصَرِ قَلْبِكَ نَحْوَ مَا يُوصَفُ لَكَ مِنْهَا لَعَزَفَتْ نَفْسُكَ، عَنْ بَدَائِعِ مَا أُخْرِجَ إِلَى الدُّنْيَا مِنْ شَهَوَاتِهَا وَلَذَّاتِهَا، وَزَخَارِفِ مَنَاظِرِهَا، وَلَذَهِلَتْ بِالْفِكْرِ فِي اصْطِفَاقِ أَشْجَار

غُيِّبَتْ عُرُوقُهَا فِي كُثْبَانِ، الْمِسْكِ عَلَى سَوَاحِلِ أَنْهَارِهَا، وَفِي تَعْلِيقِ كَبَائِسِ اللُّؤْلُؤِ الرَّطْبِ فِي عَسَالِيجِهَا)وَأَفْنَانِهَا، وَطُلُوعِ تِلْكَ الِّثمارِ مُخْتَلِفَةً فِي غُلُفِ

أَكْمَامِهَا، تُجْنَى،مِنْ غَيْرِ تَكَلُّف فَتأْتي عَلَى مُنْيَةِ مُجْتَنِيهَا، وَيُطَافُ عَلَى نُزَّالِهَا فِي أَفْنِيَةِ قُصُورِهَا بِالاَْعْسَالِ الْمُصَفَّقَةِ، وَالْخُمُورِ الْمُرَوَّقَةِ.

قَوْمٌ لَمْ تَزَلِ الْكَرَامَةُ تَتََمادَى بهِمْ حَتَّى حَلُّوا دَارَ الْقَرَارِ، وَأَمِنُوا نُقْلَةَ الاَْسْفَارِ.

فَلَوْ شَغَلْتَ قَلْبَكَ أَيُّهَا الْمُسْتَمِعُ بِالْوُصُولِ إلَى مَا يَهْجُمُ عَلَيكَ مِنْ تِلْكَ الْمَنَاظِرِ الْمُونِقَةِ، لَزَهِقَتْ نَفْسُكَ شَوْقاً إِلَيْهَا، وَلَتَحَمَّلْتَ مِنْ مَجْلِسِي هذَا إِلَى مُجَاوَرَةِ أَهْلِ

الْقُبُورِ اسْتِعْجَالاً بِهَا. جَعَلَنَا اللهُ وَإِيَّاكُمْ مِمَّنْ يَسْعَى بِقَلْبِهِ إِلى مَنَازِلِ الاْبْرَارِ بِرَحْمَتِهِ.

تفسير بعض ما في هذه الخطبة من الغريب

قَوْلُهُ(عليه السلام): «ويَؤُرُّ بِمَلاقِحِهِ» الاْرُّ: كِنَايَةٌ عَنِ النّكَاح، يُقَالُ: أرّ المَرْأةَ يَؤُرّهَا، إذَا نَكَحَهَا. وَقَوْلُهُ(عليه السلام): «كَأنّهُ قلْعُ دَارِيّ عَنَجَهُ نُوتيّهُ» الْقلْعُ: شِرَاعُ السّفِينَةِ،

وَدَارِيّ: مَنْسُوبٌ إلى دَارِينَ، وَهِيَ بَلْدَةٌ عَلَى الْبَحْرِ يُجْلَبُ مِنْهَا الطّيبُ. وَعَنَجَهُ: أَيْ عطفه. يُقَالُ: عَنَجْتُ النّاقَةَ أَعْنُجُهَا عَنْجاً إذَا عَطَفْتُهَا. وَالنّوتي: الْمَلاّحُ.

وَقَوْلُهُ: «ضَفّتَيْ جُفُونِهِ» أَرَادَ جَانِبَيْ جُفُونِهِ. وَالضّفّتَانِ: الجانِبَانِ. وَقَوْلُهُ: «وَفِلَذَ الزّبَرْجَدِ» الْفِلَذُ: جَمْعُ فِلْذَة، وَهِيَ القِطْعَةُ. وَقَوْلُهُ: «كَبَائِسِ اللّؤْلُؤِ الرّطْبِ» الْكِبَاسَة: الْعِذْقُ

]. وَالْعَسَالِيجُ: الْغُصُونُ، وَاحِدُهَا عُسْلُوجٌ. 




كمتر رنگى در جهان ميتوان يافت كه طاووس‏از آن بهره نگرفته،اما اين رنگها با جذابى فوق العاده و براقى و درخشش حرير مانند وصفايش،از دگر رنگهاى جهان طبيعت‏برترى يافته،او همانند شكوفه‏هاى پراكنده‏اى است‏كه بارانهاى بهارى و حرارت خورشيد آنرا هنوز چندان نمو نداده،ولى او گاهى از پرهايش‏بيرون مى‏آيد،و لباسش را از تن خارج مى‏كند،پرها پشت‏سر هم ميريزند و به دنبال آن پى‏در پى مى‏رويند،پوش پرها از نى آنها همچون برگها از شاخه‏ها(در فصل پائيز)فرومى‏ريزند،و پشت‏سرش رشد ميكنند تا بار ديگر بشكل نخست در آيند،(و پس از روئيدن)بارنك سابق تفاوتى پيدا نمى‏كنند،و رنگى بجاى رنگ ديگرى نمى‏نشيند.


اگر يكى از موهاى پوشش پرها را بررسى كنى گاهى رنگى گلى و زمانى رنك سبززبرجدى،و احيانا زرد طلائى به تو نشان خواهد داد(و هر لحظه جلوه‏اى دارد)راستى‏چگونه فكرهاى عميق و ديده‏هاى موشكاف ميتواند به(اسرار)اين صفات راه يابد،و يا عقلهاى‏با ذوق بآن دست پيدا كند،و يا توصيف كنندگان وصف آن را بنظم آورند.


كوچكترين اجزاى اين مخلوق و افكار ژرف‏انديش را از درك خود عاجز،وزبان‏ها را از توصيف ناتوان گردانيده!،منزه است آن كس كه عقل‏ها را از توصيف‏مخلوقش ناتوان ساخته،آن هم مخلوقى كه در چشم‏ها جلوه مى‏كند و آن را مى‏بيند،موجودى محدود،با تركيب پيكرى پر نقش و نگار كه زبانها از توصيفش حتى به طور فشرده‏عاجز شده،و از اداى حق توصيفش وا مانده است(با اين حال چگونه ميتوان آفريدگار اين‏مخلوق را توصيف كرد؟!)


جانداران كوچك‏منزه است آنكس كه حتى براى مورچگان ريز و پشه‏هاى خرد دست و پا آفريد و بزرگترين‏موجودات يعنى ماهيان بزرك،نهنگان و فيلها را بوجود آورد،و مقرر داشت هر شبهى كه‏بجنبد و روح در آن نفوذ كند مرك،پايان آن،و فناء و سر انجامش باشد.


اوصاف بهشت‏اگر با چشم دلت‏به آنچه از بهشت‏برايت توصيف مى‏شود نظر اندازى،روحت ازموجودات بديعى كه در دنيا پديدار گشته:از شهوات و لذاتش،و زخارف و زيورهاى ديدنيش‏كناره‏گيرى خواهد كرد،و فكرت در ميان درخت‏هائى كه شاخه‏هايشان همواره به هم مى‏خوردو ريشه‏هاى آن‏ها در دل تپه‏هائى از مشك بر سواحل نهرهاى بهشت فرو رفته، متحيرمى‏گردد و انديشه‏ات در خوشه‏هائى از لؤلؤهاى تركه به شاخه‏هاى كوچك و بزرك محكمش‏آويخته،و همچنين پيدايش ميوه‏هاى گوناگون كه از درون غلاف‏هاى خود سر برون كرده،واله و حيران ميشود،اين ميوه به آسانى و مطابق دل خواه هر كس،چيده مى‏شود، ميزبانان بهشتى از آنان كه ميهمان بهشتند و در جلو قصرهاى آن فرود آمده‏اند،با عسلهاى‏مصفا و شرابهاى پاكيزه كه مستى نمى‏آفريند پذيرائى مى‏كنند،اين(ميهمانان) گروهى‏هستند كه تقوا و شخصيت‏خود را تا پايان عمر حفظ كرده،لذا از ناراحتى‏هاى نقل و انتقال‏سفرهاى(مرك و برزخ)ايمن بوده‏اند.


اى شنونده!اگر قلب خويش را به مناظر زيبائى كه در آنجا بآن مى‏رسى مشغول دارى، وحت‏با شوق فراوان به سوى آن‏ها پرواز خواهد كرد،و هم اكنون از اين مجلس من‏با عجله به همسايگى اهل قبور خواهى شتافت‏خداوند ما و شما را بلطف خود از كسانى قراردهد كه با دل و جان براى رسيدن به سر منزل نيكان كوشش ميكنند.


تفسير بعضى از لغات پيچيده اين خطبه‏شريف رضى مى‏گويد:(در خطبه آمده)«يؤر بملاقحه، الار»كناية از نكاح و آميزش‏است.هنگامى گفته مى‏شود«ار الرجل المراة يؤرها»كه با همسرش همبستر شود.و اين فرمايش‏امام(ع)!«كانه قلع دارى عنجه نؤتيه‏»بايد توجه داشت‏«قلع‏»بادبان كشتى است،و«دارى‏» منسوب به‏«دارين‏»شهرى است در كنار دريا كه از آنجا عطريات مى‏آورند(و بادبانهايش‏معروف است)و«عنجه‏»به معنى كشيدن به سوى خويش است هنگامى كه مى‏شود«عنجت الناقه‏اعنجها عنجا»يعنى آن را به سوى خود كشيدم و«النؤتى‏»به معنى‏«كشتيبان‏»است و اما تعبير«ضفتى جفونه‏»منظور دو طرف پلكهاى چشم است. زيرا«ضفتان‏»به معنى دو طرف ميباشدو اينكه فرمايد:«و فلذا الزبرجد»بايد دانست كه‏«فلذ»جمع‏«فلذة‏»به معنى قطعه است كه معنى‏آن مى‏شود قطعه‏هائى از زبرجد و اما تعبير به‏«كبائس اللؤلؤ الرطب‏»به معنى خوشه‏هاى لؤلؤترهمچون خوشه‏هاى خرما است زيرا«الكباسه‏»به معنى خوشه و«العساليج‏»جمع‏«عسلوج‏به معنى شاخه است.


[align=left]پايان خطبه 165/ نهج البلاغه