***=» امامت و نصّ «=***

[زهـرا]

( ادامه ... )

 واضح است كه تكيه امام روى لياقت و شايستگى و يا روى پيوند با پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله و سلم به عنوان مقابله با منطق اهل سقيفه است

زيرا برخى از آنان خود را لايق مى‏دانستند و احيانا علت‏برگزيدگى خود را همان پيوند خويشاوندى خود با پيامبر ذكر مى‏كردند. استدلال به نسبت و تكيه بر

لياقت و افضليت از طرف على عليه السلام نوعى جدل منطقى است نظر بر اين كه اگر ديگران قرابت نسبى و احيانا لياقت ذاتى را ملاك قرار مى‏دادند،

على عليه السلام در مقابل آنها مى‏فرمايد: از نص‏و وصايت گذشته، اگر ملاك همان قرابت و لياقت‏باشد باز من از مدعيان خلافت اولايم.


على عليه السلام اگر چه در آن شرايط استناد به «شورا» را هم كار درستى نمى‏دانست; زيرا آن زمان، زمان «شورا» نبود بلكه مسلمانان وظيفه داشتند

كه به وصيت پيامبر عمل كنند و خلافت را به وصى او بسپارند ولى آنجا كه مى‏بيند مشروعيت‏خلافت ابوبكر را مى‏خواهند از راه شورا توجيه كنند، امام اينجا

نيز با منطق اهل سقيفه سخن مى‏گويد و بر فرض صحت استناد به شورا در اين شرايط، خالى بودن ميدان انتخاب به طور مطلق از خاندان پيامبر دليل بر عدم

صحت چنين شورا و انتخابى است و انتخاب ابوبكر به عنوان خليفه از سوى كسانى بود كه حق تعيين و انتخاب نداشته‏اند. بنابراين، نه شورايى بوده و نه انتخابى

صورت گرفته است. بدين جهت امام، ابوبكر را مخاطب قرار داده مى‏گويد:


فان كنت‏بالشورى ملكت امورهم فكيف بهذا و المشيرون غيب؟

اگر با شورا زمام امورشان را به دست گرفتى، اين چگونه شورايى است كه مشاوران غايب بودند؟

عبدالفتاح عبدالمقصود، پس از نقل اين بيت مى‏گويد: «چه سخن صادقانه و مطابق و مناسب با واقعيتى!» (33)

اين نوع استدلال از طرف على عليه السلام نوعى جدل منطقى است.  


ــــــــــــــــــــــــ پی نوشت ـــــــــــــــــــــــــــــــ

1. نهج البلاغه، خطبه‏2.

2. اسد الغابة: 3/307; الاصابة: 4/80.

3. نهج البلاغه، خطبه 6.

4. نهج البلاغه، خطبه 173.

5. شرح ابن ابى الحديد: 9/305.

6. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد: 9/307.

7. شرح فشرده نهج البلاغه، آية الله مكارم: 2/546.

8. شرح ابن ابى الحديد: 9/248.

9. شرح ابن ابى الحديد، خطبه 163.

10. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد: 9/248.

11. شرح ابن ابى الحديد: 1/307.

12. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، خطبه 3.

13. نمل/16. 14. مريم/6.

15. فى ظلال القرآن: 5/426.

16. مرآة العقول: 4/144.

17. نهج البلاغه، قسمت نامه‏ها، نامه شماره 6.

18. شرح نهج البلاغه: 14/35 36.

19. همان: 6/12.

20. مرحوم شرف الدين دركتاب ارزشمند خود «المراجعات‏» از مراجعه 70 به بعد به طور مستدل در اثبات وصيت‏سخن گفته است

و همچنين مرحوم كاشف الغطاء در كتاب «اصل الشيعة و اصولها» از چندين كتاب نام برده كه در قرنهاى اول تا چهارم در اين باره نوشته شده است.

21. اسلام صراط مستقيم، به اهتمام مورتان، نوشته‏ى يازده نفر، ترجمه پنج مترجم، ص 145.

22. احزاب/36.

23. جامعه وحكومت، ص 229.

24. نهج البلاغه عبده، خطبه 6.

25. بحارالانوار: 8/328، چاپ قديم.

26. حكومت در اسلام، قلمداران، صص 148 149.

27. نهج البلاغه، خطبه 2.

28. بحار الانوار: 6/330چاپ قديم.

29. نهج البلاغه، خطبه 144.

30. نهج البلاغه، خطبه 197.

31. نهج البلاغه، خطبه 64.

32. نهج البلاغه عبده، خطبه 162.

33. خاستگاه خلافت، عبدالفتاح، ترجمه افتخارزاده، ص 445.