درنگي در روايات قتل هاي آغازين دولت مهدي عليه السلام

[محب فاطمه]

  

 


 درنگي در روايات قتل هاي آغازين دولت مهدي عليه السلام   
 


 پيشگفتار   

.
برخي، در مورد قتل و کشتار در دوران ظهور، افراط مي‏کنند و از امام زمان (عليه‏السلام) و ياران‏اش، چهره‏اي خشن ارائه مي‏دهند. آنان، به رواياتي استدلال مي‏کنند که در آن‏ها، اشاره به کشته شدن دو سوم مردم، (از هر نه نفر، هفت نفر، از هر هفت نفر، پنج نفر) و يا اين که بيش‏تر مردم کشته مي‏شوند و از کشته‏ها، پشته ساخته مي‏شود و جوي خون جاري مي‏گردد و... دارند.
..
برخي ديگر، تفريط مي‏کنند و مي‏گويند، حتّي به مقدار محجمه (مقدار خون در ظرف حجامت) خون‏ريزي نمي‏شود و...
.
در اين نوشتار، به نقد و بررسي روايي و دلالي احاديث مربوطه مي‏پردازيم تا افراط و تفريط بودن انديشه‏هاي موجود مشخّص گردند.
.
نکاتي که قابل تأمل است، اين‏ها است:
.
الف) قتل و کشتار، قبل از ظهور است و يا بعد از آن؟
ب) شيوه‏ي رفتار امام با دشمنان چه‏گونه خواهد بود؟
ج) حجم کشتار و اعدام و خون‏ريزي‏ها چه مقدار است؟
د) مقتولان، چه کساني هستند؟
ه) رواياتي که ناظر بر اين موضوع است، آيا به نحو موجبه‏ي کليّه است يا به نحو موجبه‏ي جزئيّه؟
.
اخباري که در آن‏ها، کشتار در حجم وسيعي مطرح شده‏اند، بر دو قسم است:
.
الف) يک سري از آن‏ها، مربوط به ملاحم و فتن قبل از ظهور است و هيچ ربطي به دوران ظهور ندارد و تنها ناظر به اوضاع ناسامان جهان در پيش از ظهور دارد. اين دسته، بيش‏تر از مراسيل عامه است. اگر تعدادي از آن‏ها هم جزء مسانيد باشد، هيچ گونه ارتباطي با بحث ما، يعني قبل‏ها در دوران حکومت امام مهدي (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) ندارد.
..
ب) يک سري از آن‏ها، مربوط به هنگامه‏ي ظهور و حکومت امام زمان (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) است. اين نوع روايات، نيز دو گونه‏اند:
.
1- رواياتي که از طريق عامه و از نبويّات است و بيش‏تر آن‏ها، مشکل سندي دارند، به طوري که بعضي از آن‏ها، مرسل. و برخي از آن‏ها، به پيامبر اکرم (صلي‏اللّه‏وعليه‏وآله‏سلم) منتهي نمي‏شوند. بلکه از فرادي مانند کعب الاحبار که در زمان ان حضرت مسلمان نشده بود، نقل شده است.
.
عمده‏ي اين از روايات، از اسرائيليات است که با اَغراض مختلفي وارد کتاب‏هاي روايي شده است. عالماني از اهل تسنّن، مانند ابن کثير، وقتي به روايات نقل شده از امثال کعب الاحبار مي‏رسد، مي‏گويد: «خدا، ما را ازايل همه اخبار دروغي که وارد تفسيرها و کتاب‏هاي روايي و... کرده‏اند، بي‏نياز کند [1] ...».
.
2- رواياتي که از طُرق اهل بيت (عليهم السلام) نقل شده و يا در کتاب‏هاي شيعه ذکر گرديده است. در اين کتاب‏ها، اخبار منقول از حضرات معصوم (عليهم السلام) و بعض ديگر که نقل شده، به اهل بيت (عليهم السلام) منتهي نمي‏شود. مانند اخبار معمرين که شيخ صدوق در کتاب کمال‏الدين از اهل تسنّن نقل کرده است.
.
.
.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) تفسير ابن كثير، ج2، ص17

[محب فاطمه]

انديشه‏ي تفريطي در کشتار به هنگام ظهور
..
گروهي بر آن‏اند که امام زمان به هنگام ظهور، از طريق ولايت و تصرّف تکويني، همه‏ي خلايق را مطيع و مسخّر مي‏کند و کارها را با اعجاز و غيرعادي انجام مي‏دهد. لذا کشتار و اعدام، خيلي اندک خواهد بود.
.
براي روشن شدن مطلب و دريافت پاسخ، به احاديثي از امام باقر و امام صادق (عليهماالسلام) متمسک مي‏شويم.
.
.
حديث 1 -... عَن بشير بنِ أبي‏ أراکَةَ النَّبالِ - ولفظ الحديث علي روايةِ ابنِ عُقْدَةَ قالَ: لَمَّا قَدِمْتُ الْمَدنَيةَ إِنْتَهَيْتُ إلي‏ مَنزِلَ أبي‏ جعفرِ الباقِر (عليه‏السلام)... قُلتُ: (إنَّهُمْ) يَقولونَ: إنَّهُ إذا کان ذالِکَ اسْتَقامَتْ لَهُ الْأُمُورُ فَلا يُهْريقُ مِحْجَمَةَ دَمٍ. فَقالَ: «کَلَّا! والذَّي‏ نَفسي بِيَدِهِ! حَتَّي نَمْسَحَ وَأنُتم العَرَقَ والعَلَقَ.». وَأوْمَأَبِيَدِهِ إلي‏ جَبْهَتِهِ [1] .
.
بشير بن ابي اراکه بنّال - لفظ حديث به روايت ابن عقده است - گويد: هنگامي که به مدينه وارد شدم، به طرف منزل ابو جعفر امام باقر (عليه‏السلام) رفتم... گفتم:
.
[آنان (مرحبه)] مي‏گويند، هنگامي که آن امر (قيام قائم(عج)) روي دهد، همه‏ي کارها براي او درست و استوار مي‏گردد و به اندازه‏ي يک ظرف حجامت هم خون نمي‏ريزد. پس فرمود: «هرگز چنين نيست! سوگند به آن که جان‏ام به دست او است! کار به آن‏جا مي‏انجامد که ما و شما، عرق و خون بسته شده را پاک خواهيم کرد. (کنايه از سختي‏ها و دشواري‏هاي جنگ و درگيري است که موجب پديد آمدن عرق و ايجاد زخم‏هاي خونين مي‏شود.)
..
در اين هنگام، ايشان، با دست خود، به پيشاني‏شان اشاره فرمودند. (کنايه از برطرف کردن عرق جبين است.)
.

حديث 2 -... عن موسي بن بَکرٍ الواسِطيِّ، عن بشَيرِ النَّبَّال، قال: «قَدِمْتَ المَدْينة» وَذَکَر مِثلُ الحديثِ الْمُتَقَدِّمِ، إلاَّ أنَّهُ قالَ: لَمَّا قَدِمْتُ الْمَدينَةَ قُلتُ لَأبي‏ جعفر (عليه‏السلام): إنَّهُم يَقُولوُنَ: إِنَّ المهديَّ لَوْقامَ لَاسْتَقامَتْ لَهُ الْاُمُورُ عَفْواً، وَلا يُهْويقُ مُحِجَمَة دَمٍ. فقالَ: «کَلاَّ! وَالذَّي‏ نَفْسي بِيَدِه! لَوْ اِسْتَقامَتْ لَأحَدٍ عَفواً لَاسْتَقامَتْ لِرَسولِ اللَّهِ (صلي‏اللّه‏وعليه‏وآله‏سلم) حينَ أُدْمِيَتْ رُباعِيتُهُ وَشُجَّ في‏ وَجْهِهِ! کَلَّا! وَالَّذي‏ نَفسْي بِيَدِهِ! حَتَّي نَمْسَحَ نَحنُ وَأنْتُم العَرَقَ وَالْعَلَقَ [2] ». ثُمَّ مسَحَ جَبْهتهُ. [3] .
..
از موسي به جعفر بن بکر واسطي. از بشير نبَّال. گفت: «به مدينه رسيدم» و همانند حديث قبلي را ذکر کرد، جز اين که گويد: هنگامي که به مدينه رسيدم. به ابوجعفر (امام باقر (عليه‏السلام)) گفتم: آنان [مرجئه‏] مي‏گويند: همانا، اگر مهدي (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) قيام کند، همه‏ي کارها به خودي خود. براي او درست و برقرار مي‏شود و به اندازه‏ي يک ظرف حجامتي خون نمي‏ريزد. پس فرمود:
.
«هرگز چنين نيست! سوگند به آن که جان‏ام در دست او است! اگر کارها، خود به خود، براي کسي هموار مي‏شد، مسلّماً، براي رسول خدا (صلي‏اللّه‏وعليه‏وآله‏سلم) در زماني که دندان‏هاي پيشين آن حضرت شکست و صورت‏اش زخمي شد، درست و برقرار مي‏گرديد! هرگز چنين نيست! سوگند به آن که جان‏ام به دست او است! «کار، به آن‏جا مي‏انجامد که) ما و شما، عرق و خون بسته شده را پاک کنيم.».
.
سپس پيشاني خود را پاک کرد.
.
..
حديث 3 -... عن المفضّل بن عمر، قال: سَمتِعتُ أبا عبدِاللّهِ، وقَد ذُکِرَ القائمُ (عليه‏السلام) فقلت: «إنّي‏ لَأَرجُو أن يَکونَ أمرُهُ في سُهُولَةٍ.». فقال: «لايَکُونُ ذالِکَ حَتَّي تَمْسَحُو العَلَقَ و الْعَرَقَ.». [4] .
.
مفضل بن عمر گويد: در حضور امام صادق (عليه‏السلام) شنيدم که از حضرت قائم (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) ياد شد. پس عرض کردم: «همانا اميدوارم کار ايشان به آساني صورت پذيرد.». فرمود: «آن امر صورت نمي‏پذيرد تا اين که عرق و خون بسته شده را برطرف سازيد.».
..
در سه حديث مذکور ملاحظه مي‏کنيم، آن طور نيست که تمامي کارها در زمان قيام قائم (عليه‏السلام)، به خودي خود و با اعجاز و تصرّفات تکوين صورت نمي‏پذيرد، هر چند در ولايت تکويني و تصرف تکويني حضرت مهدي و ساير امامان طاهر، هيچ‏گونه ترديدي نيست. بلکه کار، دشوارتر از آن چيزي است که امثال مرجئه معتقدند.
..
با، مطابق روايات متعدد، نمي‏توانيم ادعا کنيم که در هنگام ظهور، هيچ قتل و کشتاري رخ نمي‏دهد؛ زيرا، در آن دوران، بحث از انتقام، اجراي حدود الهي و اقامه‏ي حکومت عدل جهاني است و مسلماً، اين امر عظيم. بدون برطرف کردن خارها و سنگ‏هاي سر راه آن حضرت، ميّسر و محقق نمي‏شود.
.
از طرفي، تاريخ گواه است که پيامبر اکرم (صلي‏اللّه‏وعليه‏وآله‏سلم) و امامان طاهر (عليهم‏السلام) سعي داشته‏اند، امور را به طور عادي و در مسير طبيعي انجام دهند، لذا مي‏بيينم، دندان‏هاي پيشين حضرت رسول اکرم (صلي‏اللّه‏وعليه‏وآله‏سلم) در جنگ مي‏شکند و زخم‏هايي در جنگ احد و... [5] بر ايشان وارد مي‏شود و اميرالمومنين (عليه‏السّلام) نيز در جنگ احد. نود زخم بر مي‏دارد و... [6] .
.
.
البته آن حضرت و عترت طاهراش، مخصوصاً، حضرت بقيه اللّه الاعظم (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) قدرت بر انجام دادن تصرّفات تکويني را دارند و همواره معجزات و امدادهاي غيبي و الهي، به آن حضرات و نيز مؤمنان مخلص و ايثارگر و حتّي مستضعفان بوده و خواهد بود.
.
امام صادق (عليه‏السلام) مي‏فرمايد: «خداوند، حضرت قائم (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) را به سه لشکر ياري مي‏دهد:
.
[HIGHLIGHT=#e5e0ec]فرشتگان؛ مؤمنان؛ رعب (ترس انداختن در دل دشمن) [7] .  
.
نيز حضرت (عليه‏السلام) مي‏فريايد:
.
[HIGHLIGHT=#dbe5f1]«... خداوند، حضرت مهدي (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) را با فرشتگان و جنّ و شيعيان مخلص، ياري مي‏کند.» [8] .  
.
.
به هر حال، لزومي ندارد که ادعا کنيم امام زمان (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) تمام کارهايشان را از طريق غيرعادي و به صورت اعجاز انجام مي‏دهد و بنابراين، هيچ خوني ريخته نخواهد شد.
.

.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) الغيبة النعماني، ص 283 ، باب 15، ح1/ بحار الانوار،ج52، ص356/ معجم الاحاديث ، ج3، ص305
(2) بحار الانوار، ج5، ص 358
(3) همان، ح2
(4) همان ، ح3
(5) بحار الانوار، ج20، ص 52
(6) سفينة البحار، ج1،ص565
(7) چشم اندازي به حكومت مهدي عليه السلام، ص131
(8) همان

[محب فاطمه]

انديشه‏ي افراطي در کشتار به هنگام ظهور
.
در احاديثي که از طريق عامّه رسيده است، خون‏ريزي‏هاي خيلي زياد و وحشت‏ناک ذکر شده است. اينک، به نقد بررسي يکي از آن‏ها مي‏پردازيم.
.
يوسف بن يحيي مقّدسي شافعي در کتاب عقدالدرر روايت مرسله‏اي را از اميرالمؤمنين (عليه‏السلام) درباره‏ي حوادث رم(روميه) [1] نقل مي‏کند و مي‏گويد:
.
... فَيُکَبِّرُ الْمُسْلِمُونَ ثَلاثَ تَکبيراتٍ، فَتَکونُ کَالرَّملةِ عَلي نشزٍ، فَيَدْخُلُونُهَا، فَيَقتُلُونَ بِها خَمْسَمِئَةِ ألفِ مُقاتِلٍ، و يَقْتَسِمُونَ الأموالَ، حتّي‏ يَکُونَ النَّاسِ في‏ الْفَي‏ءِ شَيئاً واحِداً، لِکُلِّ إِنسانٍ مِنْهُم مِئَةُ ألفِ دينارٍ، وَ مِئَةُ رَأسٍ، ما بَيْنَ جارِيَةٍ وَغُلامٍ». [2] .
.
پس مسلمانان، سه تکبير مي‏گويند و مانند ريگ و شن‏هاي رواني که از بلندي‏ها فرو مي‏ريزند، داخل [روم]مي‏شوند و در آن‏جا، پانصد هزار جنگجو را مي‏کشند و غنائم و اموال را به طور مساوي تقسيم مي‏کنند، و به هر يک از آنان، صد هزار دينار و صد کنيز و يا غلام مي‏رسد...
.
اين روايت. مرسل است و مشکل سندي دارد و از نظر محتوا نيز قابل اعتماد نيست. پيدا است که جاعلان اين گونه احاديث، در خدمت
حکومت‏هاي جائر بوده‏اند و به جهت توجيه پاره‏اي جنگ‏هاي پس از پيامبر اکرم (صلي‏اللّه‏وعليه‏وآله‏سلم) و قتل‏عام‏ها و کشتارهاي وسيعي که در آن صورت گرفت، اين چنين مجعولاتي را وارد کتاب‏هاي روايي کرده‏اند. مانند روايتي که به امام علي (عليه‏السّلام) نسبت داده‏اند که آن حضرت فرمود:... فيقتل من الروم حتي يتغيّرَ ماءُ الفرات بالدم. [3] يعني آنقدر از روميان را به قبل مي‏رساند که آب فرات به خون تغيير مي‏کند!
[COLOR=#ffffff].
  کثير، در باره ي جنگ قادسيه مي‏گويد:
..
انهزم الفرس ولحقهم المسلمون... فقتل المسلمون بکمالهم و کانوار ثلاثين الفأ. وقتل في المعرکة عشرة الاف و قتلوا قبل ذالک قريباً من ذالک [4] ؛
.
لشکر ايرانيان، منهزم شد و فرار کردند. مسلمانان، به تعقيب آنان پرداخته و تمامي فرارايان را که سي‏هزار نفر بودند، به قتل رساندند. در جنگ سيزده هزار نفر آنان را گشته بودند. همين عدد را نيز قبل از آن كشته بودند...
..
.
وقتي به کتاب‏هاي تاريخي که در آن‏ها فتوحات را نوشته‏اند، مانند البدء و التاريخ و النهايه و... مراجعه مي‏کنيم. مي‏بيينم که، فرماندهان و زيردستان‏شان، جنايات زيادي را مرتکب شده‏اند.
.
رواياتي که مي‏گويد، از هر نه نفر هفت نفر و يا از هر هفت نفر، پنج نفر و يا دو ثلث مردم کشته مي‏شوند، به جنگ‏هاي قبل از ظهور، نظر دارند و نه زمان ظهور.
.
از طرفي، اختلاف در تعداد مقتولان نيز علّت‏هاي گوناگوني مي‏تواند داشته باشد که از جمله‏ي آن‏ها، ممکن است تفاوت مناطق و محورهاي درگيري و يا مراحل مختلف جنگ باشد.
.
با توجّه به احاديث زير و امعان نظر در دلالت آن‏ها، به اين واقعيت پي مي‏بريم که جهان، اندکي پيش از ظهور، دچار جنگ‏هاي خونين خواهد بود.
.
حديث 1- عن أبي بصير ومحمّد بن مسلم، قالا: سمعنا أبا عبداللَّه (عليه‏السلام) يقول: «لا يَکونُ هذا الأمرُ حتَّي يَذهَبَ ثُلثُ النّاسِ.»، فَقيلَ لَهُ: «إذا ذَهَبَ ثُلثُ النَّاسِ فَما يَبقي‏؟» فقال، (عليه‏السّلام): «أما تَرضَوْنَ أنْ تَکونُوا الثُّلثَ الْباقي؟ [5] »؛
.
ابوبصير و محمّد بن سلم گويند: از امام صادق (عليه‏السلام) شنيديم که مي‏فرمود: «اين امر واقع نمي‏شود تا اين که دو سوم مردم از بين بروند.». پس به حضرت‏اش عرض شد: «اگر دوسوم مردم از بين بروند. چه کسي باقي مي‏ماند؟». پس فرمود: «آيا راضي و خرسند نمي‏شويد که از يک سوم باقيمانده باشيد؟».
.
.
حديث 2-... عن زرارةٍ، قال: قلت لأبي عبدالله (عليه‏السلام): «النِّداءُ حقٌّ؟». قال: إي؛ وَاللّهِ حَتَّي يَسْمَعُهُ کلّ قَوْمٍ بِلِسانهم.». وقال، عليه السّلامُ: «لا يَکُونَ هذَا الأمرُ حَتَّي يَذْهَبَ تِسْعَةُ أعشارِ النَّاسِ.» [6] ؛
.
زراره گويد: به امام صادق (عليه‏السلام) عرض کردم: «ايا نداي آسماني حقيقت دارد؟». فرمود: «بلي؛ به خدا قسم! چنان است که هر قومي با زبان خودشان، آن را مي‏شنوند.» آن حضرت فرمود: «اين امر محقّق نمي‏شود تا اين که نُه دهم مردم از ميان بروند.».
.
.
حديث 3-... عن سليمان بن خالد، قال: سمعتُ أَبا عَبدِاللّهِ (عليه‏السلام) يَقُولَ: «قُدَّامُ القائِمِ مَوْتَتانِ: مَوْتٌ أَحْمَر وَ مَوْتٌ أبْيَضُ، حَتَّي يَذْهَبَ مِنْ کُلِّ سَبْعَةٍ خَمْسَةٌ. اَلْمَوْتُ الأحْمَرُ، السّيف؛ والمَوْتُ الأَبْيَضُ، الطاعُونُ.» [7] ؛
.
...سليمان بن خالد گويد: از امام صادق (عليه‏السلام) شنيدم که مي‏فرمود: «قبل از قيام قائم (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف)، دو نوع مرگ و مير رخ مي‏دهد: مرگ سرخ و مرگ سپيد. تا اين که از هر هفت نفر، پنج نفرشان از بين بروند. مرگ سرخ با شمشير، مرگ سفيد، با طاعون است.»
.
..
[HIGHLIGHT=#e5e0ec]با ملاحظه‏ي اين احاديث و احاديث ديگر، معلوم و مبرهن مي‏شود که حجم وسيعي از مرگ و ميرها و خون ريزي‏ها، مربوط به دوران پيش از قيام امام عصر، (عليه‏السّلام)، و قبل از نداي آسماني است. 
.
بنا به روايت يونس بن رِباط که مي‏گويد:
.
سَمِعْتُ أبا عبداللّه (عليه‏السّلام) يقول: «اِنَّ أهلَ الحَقِّ لَمْ يَزالوا مُنذُ کانُوا في شِدَّةٍ. أما إِنَّ ذاکَ إلي‏ مُدَّةٍ قَريبَةٍ وَعافِيَةٍ طويلَةٍ [8] .
.
از اباعبدالله (عليه‏السّلام) شنيدم که مي‏فرمود: «همانا، اهل حقّ، از هنگامي که در شدّت و سختي بوده‏اند، پيوسته در آن حال خواهند بود (سختي با آنان همراه است). و همانا بدانيد که پايان آن سختي‏ها، نزديک و عافيت‏اش طولاني است.».
.
خلاصه اين که يک دسته از روايات در مورد خون‏ريزي‏ها، مربوط به دوران قبل از ظهور است و يک دسته از اخبار، از مجهولات و از اسرائيليات است که با هدف و انگيزه‏هاي مختلفي. مانند خدشه‏دار کردن چهره نهضت جهاني و حکومت حضرت مهدي.. و يا توجيه گشتارها در فتوحات و...، وارد کتابهاي روايي شده است.
[COLOR=#ffffff].
نيز يک‏سري از آنها، مرسله و مرفوعه است و مشکل سندي دارد،  
.
مرفوعه‏ي فضل بن شاذان از امام صادق (عليه‏السلام) از اين قبيل است:
.
يقتُلُ القائِمُ (عليه‏السلام) حَتَّي يَبلُغَ السُّوقَ، قالَ: فيقولُ لَهُ رجلٌ مِنْ وُلد أبيهِ: «إنَّکَ لَتَجْفِلُ النَّاسَ إجفالَ النَّعَم! فَبِعَهدٍ مِن رسولِ اللّهِ (صلي‏الله‏وعليه‏واله‏وسلم) أو بِماذا؟» قالَ: «وَلَيسَ في النَّاسِ رَجُلٌ أَشدُّ بَأساً.». فَيَقُومُ إليهِ رجُلٌ مِنَ المَوالي فَيَقوُلٌ لَهُ: «لَتَسْکُتَنُّ أَوْلَأَضْرِبَنَّ عُنُقَکَ.». فَعِنْدَ ذالکَ يُخرِجُ القائمُ (عليه‏السلام) عَهْداً مِن رَسُولِ اللّهِ (صلي‏الله‏وعليه‏واله‏وسلم) [9] ؛
.
حضرت قائم (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) آن قدر از انسان‏ها مي‏کشد تا ساق پا را خون فرا مي‏گيرد. شخصي از فرزندان پدرش [10] به حضرت اعتراض شديد مي‏کند و يم گويد: «مردم را از خود دور مي‏کني، هم چنان که گلّه و گوسفندان را رم مي‏دهند! آيا اين روش، طبق دستور رسول خدا، است؟ به چه دليلي اين چنين رفتار مي‏کني؟». يکي از ياران حضرت، از جاي برمي خيزد و مي‏گويد: «سکوت مي‏کني يا گردان‏ات را بزنم؟». حضرت، عهد و پيماني را که از رسول خدا (صلي‏الله‏وعليه‏واله‏وسلم)، همراه دارد، بيرون مي‏آورد و ارائه مي‏کند.
..
..
البته، همچنان که در ابتداي حديث ذکر شد، اين حديث، مرفوعه است و مشکل سندي دارد و از طرفي محتوا و دلالت‏اش، ناقص و باتمام است؛ زيرا، سوق، هم ساق پا را گفته‏اند و هم ممکن است نام شهر يا محلي باشد، محلّي همانند سوق الأهواز، (نام اهواز فعلي) سوق حَکَمَة (نام يکي از مناطق اطراف کوفه)، سوق اسد (در اطرف کوفه)، سوق الثلاثاء (منطقه‏اي در بغداد قبل از ساخته شدن شهر) [11] ،...
.
بنابراين نمي‏توانيم بگوئيم، «حتّي يبلغ السوق» به معناي رسيدن خون به ساق پا است، خصوصاً، با توجه به اينکه در حديث مذکور، صبحت از خون به ميان نيامده است، بلکه چنين به نظر مي‏رسد که «سوق»، به معناي «رسيدن به محل و مکاني» باشد.
.
[HIGHLIGHT=#dbe5f1]البته، ما، طبق روايات صحيح، جنگ و خون‏ريزي‏ها، اعدام‏ها و انتقام از ظالمان را در عصر ظهور مي‏پذيريم، لکن نه به اين اندازه‏ها «رواياتي از اهل بيت (عليهم‏السلام) موجود است که تعداد قتل‏ها و مشخّصات فردي و گروهي مقتولان، در آن‏ها مشخّص شده است.  

و در ذيل بعد از نگرش به شيوه‏ي رفتار حضرت مهدي(عج) با دشمنان و معاندين به معرفي آنان مي‏پردازيم.
.
.
.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) معجم البلدان، ج3، ص10
(2) عقد الدرر، ص189، باب 9، ف1/ معجم الاحاديث ، ج3، ص122
(3) عقد الدرر، 89
(4) البداية و النهاية، ج7 ، ص22
(5) كمال الدين ، ج2، ص655ـ656، ح29/ الغيبة الطوسي ، ص206
(6) الغيبة النعماني ، ص272، ح54
(7) كمال الدين ، ج2، ص655، ب57، ح27
(8) الغيبة النعماني ، ص282، ب15، ح2
(9) اثبات الهداه، ج2، ص585، ب32، ح792/ بحار الانوار، ج52، ص387، ح203
(10) شايد مقصود اين باشد كه يكي از فرزندان پيامبر و علي عليه السلام بود.
(11) معجم البلدان، ج3، ص283/ مجمع البحرين ، ج5، ص188

[محب فاطمه]

شيوه‏ي رفتار امام با دشمنان‏
.
ستمگران و زورمداران و زراندوزان، در همه‏ي نقاط عالم، بر ملّت‏هاي مظلوم و مستضعف سيطره داشته‏اند و دارند و فرهنگ سازي کرده‏اند. در اين ميان، جامعه‏ي اسلامي، خسارت‏هاي بيشماري را متحمّل شده، به طوري که دشمنان اسلام، از آغاز رسالت نبيّ مکرّم اسلام، (صلّي‏ اللّهُ‏ عليه ‏و آله ‏و سلّم)، همواره، در ايذاء و اذيّت آن حضرت و پيروانش بوده‏اند.
.
بالاخره آن حضرت پس از تحمّل مشقت‏هاي فراوان توانست مسلمانان را از تاريکي‏ها به سوي روشنايي راهنمايي و سوق دهد. و حکومت اسلامي را بر قرار نمايد.
.
مع الاسف طولي نکشيد که در هنگامه‏ي رحلت و بعد از آن، به گفته‏ي امام غزالي رياست طلبان و منافقان با حيله‏هاي مختلف و فريب دادن مسلمانان، صاحب غدير را که منصوب از طرف خداوند حکيم بود و همگي به ولايت‏اش تبريک و بخٍ، بخٍ يا علي گفته بودند، کنار گذاشته و بر اريکه‏ي قدرت و سياست سوار شدند و نطفه‏ي فاجعه و جنايات هولناک در جامعه‏ي اسلامي کاشته شد منعقد گرديد.
.
مولاي متقيان، اميرمؤمنان، منصوب خدا، برادر رسول خدا (صلّي‏ اللّهُ‏ عليه ‏و آله ‏و سلّم) اولين مسلمان در ميان مردان، فاتح خيبر و جانشين بي واسطه‏ي رسول خدا (صلّي‏ اللّهُ‏ عليه ‏و آله ‏و سلّم) را با آن همه مناقب خانه نشين کرد و يگانه دختر جوان ريحانه‏ي آن حضرت، در اندک زماني پس از رحلت پدر بزرگوارش، نه تنها از طرف منافقان و رياست طلبان، مورد ضرب و شتم قرار مي‏گيرد، بلکه به طور وحشيانه‏اي بين ديوار و در فشار داده شده و محسن‏اش سقط مي‏شود و در نهايت پس از 75 روز بعد از رحلت پدر، دنيا را با دلي آزرده و جراحاتي بسيار وداع مي‏کند.
.
پس از آن حرمت شکني دردناک، فاجعه‏ها وحشتناک و وحشتناک‏تر مي‏شود و اهل بيت (عليهم‏السّلام) و پيروانشان در روزگار ستم و فشار به سر برده و يکي پس از ديگري مظلومانه به شهادت نائل مي‏گردند و در روز عاشورا فاجعه به اوج رسيده و اهل بيت پيامبر اکرم (صلّي‏ اللّهُ‏ عليه ‏و آله ‏و سلّم) و شيعيان مخلص‏شان از طفل شيرخوار تا پير هفتاد سال مورد هجوم واقع مي‏شوند به طوري که روح و عواطف انساني با شنيدن آن همه وحشيگري‏ها جريحه دار مي‏گردد.
.
[HIGHLIGHT=#f2dcdb]اين ستمگري‏ها ادامه دارد تا قيام قائم آل محمد(عج) و هر روز با رنگ‏هاي مختلفي جلوه‏گري نموده و فاجعه‏اي وحشتناک رخ مي‏دهد. و ظلم و فساد در عالم فراگير مي‏گردد.  
.
يقيناً، پيش از ظهور و مقارن با آن، بر دنيا، ستمگران خون‏ريزي حاکم‏اند که از هيچ جنايتي فرو نمي‏گذارند. حال، امامي که قيام مي‏کند، در برابر اين همه کج‏روي‏ها و بيدادگيري‏ها، چه گونه برخورد کند،تا جهان را پر از عدل و داد سازد؟
.
بي ترديد، گروه‏هاي معاندي که دست‏شان به خون بشريّت آلوده گرديده است و حق مردم را غصب کرده‏اند و يا پست و مقامشان به خطر افتاده، در مقابل حرکت اصلاح‏گرانه و نهضت امام، ايستادگي مي‏کنند.
.
بنابراين، امامي که قيام مي‏کند و مأموريّت تشکيل حکومت جهاني اسلام را دارد، بايد براي برطرف کردن موانع نقشه و برنامه داشته باشد. در اين جا، مروري به اين برنامه‏ها خواهيم داشت.
.
.
تربيت سپاهيان و تدارک مقدّمات جنگ‏
..
امام عصر (عجّل ‏اللّه ‏تعالي‏ فرجه‏ الشريف) براي انتقام و خون‏خواهي از دشمنان اسلام و به ثمر رساندن انقلاب جهاني و اجراي حدود الهي و برقراري حکومت عدل جهاني، ناگزير از جنگ خواهد بود و در مقابل‏اش، دشمنان دندان مسلح و کج‏انديشان دينانگر، با در دست داشتن امکانات گسترده و چرخه‏هاي اقتصادي جهان برخورداري از فن‏آوري پيشرفته و سازماندهي ارتش‏هاي قدرت‏مند، پرچم مخالفت بر مي‏دارند و مانع مسير اصلاح‏گرانه‏ي امام مي‏شوند.
.
لذا قبل از قيام، جنگاوران دريا دل و دست‏ياراني توان‏مند و کارآمد، به هدايت خاص و عام آن حضرت، تربيّت مي‏شوند و تعداد آنان، در بعضي از روايات، سيصد و سيزده نفر و در برخي، ده هزار نفر و در تعدادي از آن‏ها، صدهزار نفر و... ذکر شده است.
...
تجهيزات جنگي و وسيله‏ي دفاعي‏
.
تجهيزات آنان، طبق روايتي از امام صادق (عليه‏السلام)، شمشيرهايي از آهن امّا نه اين آهن شناخته شده است (لهم سيوف من حديد غير هذا الحديد) که اگر يکي از آنان، با شمشير خود، بر کوهي ضربه زند، آن را دو نيم مي‏کند...» [1]
..
[HIGHLIGHT=#ebf1dd]وسيله‏ي دفاعي آنان، طبق روايتي از امام صادق (عليه‏السلام) به گونه‏اي است که [HIGHLIGHT=#ebf1dd]«اسلحه‏ي دشمن هرگز، بر آنان کارگر نيست.»  
[2] .
 .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) بصائر الدرجات ، ص141/ اثبات الهداة ، ج3، ص523
(2) همان

[وحید ثابتی]

با تشکر از محب فاطمه این مطالب عالی بود.