به نام خدا
سوال خوبی است ، اما باید دقت کنیم که دایره گمان وقتی معنا دارد که شما به کسی یقین نداشته باشید !
اینجاست که توصیه به گمان خوب شده ، و یا در مورد مسئله ای هنوز مطمئن نشده اید . و یا علت کار کسی را دقیق نمی دانید
به جای اینکه هزاران فکر ناجور آدم بکند ، نگاه مثبت در روایات ما توصیه شده است .
اما جواب تفصیلی سوال شما در احادیث زیر به خوبی بیان شده است :
[HR]
در چه روزگاري خوشبيني روا نيست؟ الإمامُ الكاظمُ عليهالسلام :
إذا كانَ الجَورُ أغلَبَ مِنَ الحَقِّ لَم يَحِلَّ لأحَدٍ أن يَظُنَّ بأحَدٍ خَيرا حتّى يَعرِفَ ذلكَ مِنهُ .
امام كاظم عليهالسلام :
ستم و ناراستى از حـقّ و راسـتكارى بيشتر بود ، بر هيچكس روا نيست كه به كسى گمان خوب برد ، مگر آنگاه كه خوبى او بر وى معلوم شود . الكافي : 5 / 298 / 2 [HR]
خوشبيني در چه زماني فريب خوردن است؟ امير المؤمنين عليٌّ عليهالسلام :
إذا استَولَى الصَّلاحُ على الزَّمانِ وأهلِهِ ثُمّ أساءَ رَجُلٌ الظَّنَّ برَجُلٍ لَم تَظهَرْ مِنهُ حَوبَةٌ فقد ظَلَمَ ، وإذا استَولى الفَسادُ على الزَّمانِ وأهلِهِ فَأحسَنَ رَجُلٌ الظَّنَّ برجُلٍ فَقَد غَرَّرَ .
امام على عليهالسلام :
هرگاه درستى و پـاكى بـر زمانه و مـردمـش حكمفرما شد ، اگر كسى به ديگرى بىآن كه گناهى از او آشكار شود ، گمان بد برد ، ستم كرده است
و هرگاه فساد و ناراستى بر روزگار و مردم آن چيره شد ، اگر كسى به ديگرى گمان نيك بَرَد و خوشبين باشد ، فريب خورده است . نهج البلاغة : الحكمة 114 باز هم دقت شود که در احادیث بالا ، بدبینی هم تبلیغ نشده اما ضوابط خوشبین بودن بیان شده است
