سلام علیکم مجموعهاى كه پيش روى شماست، روابط بين فرزندان و پدر و مادر از يك طرف، و روابط مختلف بين زن و شوهر از طرف ديگر، را از ديدگاه
فقه و فقاهت بازگو مىنمايد. سعى ما بر آن بوده است كه با دسته بندى و تبويت مطالب و فتاواى موجود و همچنين استفتاء موارد
لازم از دفاتر آيات عظام بتوانيم نمودى جامع و حتى المقدور كامل، از روابط خانواده، به خوانندگان گرامى عرضه بداريم، تا در اين راه
علاوه بر دست يابى آسان به مطالب، حقوقى را كه در لابلاى كتب فقهى، عموماً از ديد خانوادههاى محترم پوشيده مىماند،
به آنها بشناسانيم .
متن اصلى اين مجموعه بر اساس فتاواى حضرت امام (ره) تنظيم گرديده، در صورت اختلاف نظر مراجع ديگر، علاوه بر آدرس مسأله در پاورقی، فتاواى آنان نيز در پاورقى ذكر شده است و در صورت عدم اختلاف نظر، فقط به ذكر آدرس مسأله در كتب مراجع اكتفا
سؤال: چندين سال است كه ازدواج كردهام، خودم خيلى دنبال مسائل دينى و شرعى هستم و مقلد امام مىباشم، ولى متأسفانه
همسرم زياد به مسائل دينى اهميت نمىدهد و بعضى اوقات پس از سر و صداى زياد يك دفعه نماز مىخواند و چند دفعه نمى خواند و
اين امر مرا زياد رنج مىدهد، در اينجا وظيفه من چيست ؟
1- آيا خوردن غذايى كه او درست مىكند از نظر شرعى جايز است ؟
2- آيا در اين مورد، روز قيامت مسئول نيستم ؟
3- آيا در اثر بى توجهى او به دين، بايد او را طلاق بدهم ؟
جواب:اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيست پاك است و بايد او را امر به معروف كنيد و اگر مؤثر نباشد شما معذور هستيد
و لازم نيست طلاق دهيد، اختيار طلاق در دست خود شماست.
سؤال: زنى كه به مسائل شرعى مثل نماز و ديگر مسائل بى اهميت باشد، به خصوص نماز صبح را هيچگاه به پا نمىدارد،
وظيفه شرعى شوهرش چيست ؟
جواب:بايد او را امر به معروف نماييد و به خواندن نماز وادارش كنيد.
مسأله:مردى كه از پدر و مادر مسلمان به دنيا آمده، اگر مرتد شود،
عقد او با زنش باطل مىشود، خواه با عيالش نزديكى كرده باشد يا نه.
نظر آیات عظام:
امام: توضيح المسائل، مسأله 2449 و تحريرالوسيله، كتاب نكاح، القول فى الكفر، مسأله 5.
بهجت: توضيح المسائل، مسأله 1947.
تبريزى: توضيح المسائل، مسأله 2458.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2515.
مكارم: توضيح المسائل، مسأله 2097 و استفتاء.
مسأله:مردى كه از پدر و مادر غير مسلمان به دنيا آمده، و مسلمان شده اگر پيش از نزديكى با عيالش مرتد شود عقد
او باطل مىگردد و اگر بعد از نزديكى مرتد شود چنانچه زن در سن زنهايى باشد كه حيض مىبينند، بايد آن زن به
مقدارى كه در احكام طلاق گفته شده است عدّه نگه دارد، پس اگر پيش از تمام شدن عدّه زن شوهر مسلمان شود،
عقد باقى و گرنه باطل است.
نظر آیات عظام:
امام: تحرير الوسيله، كتاب نكاح، القول فى الكفر، مسأله 5 و توضيح المسائل، مسأله 2450.
مسأله : اگر زن مسلمانى مرتد شود عقد او با شوهرش باطل مىشود. اعم از اينكه پدر و مادر او مسلمان باشند يا
نباشند و اعم از اينكه شوهرش با او نزديكى كرده باشد يا نه. اما اگر بعد از نزديكى مرتد شود و يائسه نباشد بايد به
دستورى كه در احكام طلاق گفته شده است عده نگه دارد، پس اگر در بين عده مسلمان شود عقد باقى و اگر تا آخر
عده مرتد بماند عقد باطل است.
نظر آیات عظام:
امام: تحرير الوسيله، كتاب نكاح، القول فى الكفر، مسأله 5 و توضيح المسائل، مسأله 2448.
بهجت: توضيح المسائل، مسأله 1949.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2514.
سؤال: اگر زن يا مردى ادعا كند كه مسلمان شده و شهادتين را بگويد آيا يك مسلمان مىتواند با او ازدواج كند؟
اگر چه مطمئن نباشد او واقعاً مسلمان شده يا نه؟
جواب: كسى كه شهادتين را اعتراف دارد و قول يا عملى كه موجب ارتداد مىشود از او سر نزده، محكوم به طهارت است و ازدواج با او اشكال ندارد.
سؤال:اگر زن بعد از ازدواج بفهمد شوهر او مسلمان نيست حكمش چيست ؟
جواب:تبريزى: نكاح مزبور باطل است. استفتاء...............مكارم: نمىتواند با او زندگى كند و ازدواجش باطل است. استفتاء
سؤل:اگر زن غير مسلمان مسلمان شود و با مرد مسلمان ازدواج كند (به عقد دئم) لكن بعداً معلوم شود اصلاً مسلمان نشده بوده و
صورى ايمان آورده. آيا عقد او باطل است؟
جواب:تبريزى: ملاك در اسلام شخص، اقرار به شهادتين است به زبان. و اعتقاد قلبى از شرايط ايمان مىباشد و مادامى كه اظهار بر
خلاف نكرده محكوم به اسلام است و عقد آن صحيح است. استفتاء
مسأله: جايز نيست زن يا شوهر عكسى را كه مىداند ديدن آن براى ديگرى حرام است به او نشان بدهد.
در نتيجه:زن نمىتواند عكس خانمهاى بى حجاب را كه ديدن آن براى شوهرش جايز نيست به او نشان دهد.
(مانند بعضى عكسهاى آلبوم خانوادگى)
سؤال: آيا بر زن و شوهر جايز است در حالى كه تنها هستند به فيلمهاى جنسى و يا عكسهاى مستهجن نگاه كنند؟
جواب:تبريزى: ظاهر اين است كه جايز نيست.صراط النجاة، سؤال 895.
سؤال:آيا براى زن جايز است زيبايىهاى زنان نامحرم را براى شوهرش تعريف كند؟
جواب: تبريزى: اگر شوهر آن زنها را مىشناسد، اشكال دارد و اگر نمىشناسد در صورتى كه آن زن شوهر دارد بنابر احتياط مستحب
از اين كار پرهيز كند. صراط النجاة سؤال 896.
مسأله: دروغ گفتن به زن اگر چه براى جلب محبت او باشد جايز نيست. ولى توريه در اينگونه موارد اشكال ندارد.
سؤال:آيا خلف وعده نسبت به همسر و فرزندان جايز است؟
جواب: خلف وعده حرام نيست.
سؤال: آيا تعريف كردن صحنههاى محرك براى شوهر و يا براى زن جايز است؟ اگر چه به قصد تحريك باشد؟
جواب:تبريزى اگر مشتمل بر امر حرامى نباشد مانعى ندارد. استفتاء
فاضل: در صورتى كه تعريف كننده خود زن يا شوهر باشد به قصد تحريك مانعى ندارد. استفتاء
سؤال:اگر خانمى ببيند شوهر او چشم چرانى مىكند و با زنهاى نامحرم بيش از او گرم مىگيرد، آيا مىتواند براى متوجه كردن او به
اين عمل زشتش تا مدتى به او تمكين نكند؟
جواب:فاضل: تمكين نكردن جايز نيست و لكن با رعايت مراتب و شرايط نهى از منكر، نهى از منكر كند. استفتاء
سؤال:آيا زن مىتواند بدون اجازه شوهرش به مسجد يا نماز جمعه و يا به طور كلى به مجالس مذهبى برود؟
جواب: بهجت - تبريزى: اگر فرا گفتن احكام شرعيه متوقف بر خارج شدن از خانه باشد، مىتواند خارج شود، اما اگر بيرون رفتن براى غير
احكام باشد نمىتواند از منزل بدون اذن شوهر خارج شود.
تبريزى: استفتاء ..........بهجت: با استفاده ازتوضيح المسائل، مسائل متفرقه، مسأله 18.
فاضل: اگر شوهر رضايت نداشته باشد بيرون رفتن حرام است .استفتاء.
سؤال:اگر مردى به زنش گفت: ((نبايد با فلان نامحرم حرف بزنى)) آيا زن مىتواند با آن مرد با رعايت حدود شرعى صحبت كند؟
يا به طور كلى بايد از حرف زدن با او اجتناب كند؟
جواب:تبريزى: سزاوار است زن در امور جايز هم طورى رفتار نمايد كه رضايت شوهر هم تحصيل شود.استفتاء.
در نتيجه:طبق اين فتوى مستحب است زن در همه امورى كه احتياج به اجازه گرفتن از شوهر ندارد به گونهاى عمل كند كه رضايت
شوهر جلب شود.
فاضل: اگر حرف زدن هيچگونه مفسدهاى نداشته باشد، و با حقوق شوهر منافاتى نداشته باشد و خلاصه حرف زدن شرعاً منهى عنه
نباشد، وجهى براى نهى مرد نيست. استفتاء
سؤال:آيا زن مىتواند بدون اجازه شوهرش براى فراگيرى مسائل شرعى از خانه خارج شود و يا به مسجد و يا مجالس مذهبى برود؟
جواب: تبريزى: اگر ممكن نيست در منزل احكام شرعيه را فرا گيرد شوهر نمىتواند نهى كند، و زن مىتواند خارج شود.
ولى براى مسجد و غير آن بنابر احتياط بدون اجازه نمىتواند خارج شود. (احتياط وجوبى است). استفتاء
فاضل: اگر فراگيرى مسائل شرعى از واجبات زن باشد و راهى براى فراگيرى ندارد جز به خروج از خانه، و اين خروج نيز مفسدهاى
نداشته باشد ، مىتواند به اندازه ضرورت و به مقدار واجب خارج شود. ولى براى مسجد و غيره بدون اجازه شوهر جايز نيست. استفتاء
سؤل:اگر مردى به همسرش اجازه ندهد به فيلمهاى خاصى نگاه كند(منظور فيلمهايى است كه مثلاً شخص خاصى در آن بازى مىكند.
البته اگر فيلم منافى عفت و غير شرعى نباشد) آيا زن مىتواند بدون قصدريبه و تلذذ به آن نگاه كند؟
جواب: تبريزى: بهتر است زن در امور جايز هم طورى رفتار كند كه رضايت شوهر هم تحصيل شود. استفتاء
فاضل: اگر نگاه كردن منافى با حقوق شوهر نباشد و مفسده همراه نداشته باشد اجازه ندادن وجهى ندارد.استفتاء
سؤال:آيا مردان حق دارند زنانشان را مجبور به پوشيدن پوشيه و يا لباس خاصى بكنند؟
جواب: تبريزى: زن لازم است بر حسب وظيفه شخصى خود عمل كند. ولى بهتر است رضايت شوهر را بجا آورد. استفتاء
فاضل: اگر به ملاحظه حفظ عفت و عصمت او باشد و يا نهى از پوشيدن لباس خاصى كه پوشيدن آن محرك شهوات و موجب انحراف افراد و موجب بى حيايى و بد حجابى است، لازم است مرد او را موعظه و نصيحت كند و بر زن است كه نصايح او را گوش دهد. استفتاء
سؤل:اگر شوهر به زن بگويد: ((نبايد در منزل فلان مجلس را بر پا كنى)) آيا جايز است زن آن مجلس را بر پا نمايد؟
(اعم از اينكه مجلس مذهبى مانند روضه و... باشد يا غير آن)
جواب: تبريزى: اگر خانه شوهر است نمىتواند بدون اجازه مجلس بر پا كند.استفتاء
فاضل: براى انجام واجب شرعى احتياج به اذن ندارد ولى در ساير امور نبايد بدون اذن بيرون برود. استفتاء
سؤال:آيا مردان حق دارند زنانشان را از پوشيدن لباسى نهى كنند؟
جواب: فاضل: لباسى كه در شأن زن است و محذورى ندارد را نهى نكنند. استفتاء
سؤال:[COLOR=darkblue]آيا اعضاى خانواده موظف هستند درباره حلال بودن درآمد سرپرست خانواده تحقيق و بررسى كنند؟[COLOR=darkblue]
:اعضاى خانواده مكلف به تحقيق نيستند و تا يقين به وجود مال حرام در بين اموال حاصل نشود تصرف مانع ندارد. [COLOR=darkblue][COLOR=darkblue] [COLOR=darkblue][COLOR=darkblue]نظر آیات عظام:
امام: استفتائات، ج 2، ص 49، سؤل 134.
سؤال: شوهر من نماز نمىخواند وخمس نمىپردازد:
الف - آيا پولى را كه از او مىگيرم برايم حلال است و يا بايد خمس آن را بپردازم ؟
ب - حكم مواد غذايى كه به منزل مىآورد و يا لباسهايى كه براى من و فرزندانم مىخرد، چيست ؟
ج - حكم اقامت در خانهاى كه او با اين پول تهيه كرده است چيست ؟
جواب:
تبريزى: براى شما جايز است. استفتاء
فاضل: اگر يقين نداشته باشد كه عين آن پول و عين آن غذا و لباس متعلق خمس است، براى شما اشكالى ندارد و راجع به اقامت
در خانه چنين شخصى، اگر مىتوانيد او را نصيحت كنيد و با او مدارا نماييد و اگر مؤثر نشد حكم ديگرى دارد. استفتاء
سؤال: آيا زن و شوهر مىتوانند طبق موازين شرعى و قوانين رسمى چيزى رابه يكديگر بفروشند؟
جواب:هر يك مىتوانند ملك شرعى ديگرى را از او بخرد.
نظر آیات عظام:
امام - با استفاده از استفتائات، ج 2، ص 105، سؤال 85.
سؤال: آيا مرد مىتواند همسر خود را مجبور به فروش اموالش نمايد، مثلاً زن را وادار كند خانه يا ملكش را بفروشد؟
جواب:حق ندارد، و شوهر اختيار همسرش را (در اينگونه موارد) ندارد و طرفين حقوق متقابلهاى دارند كه بايد عمل كنند .
نظر آیات عظام: امام، استفتائات، ج 2، ص 78، سؤال 27.
تبريزى - فاضل - مكارم: استفتاء. مسأله:اگر زن يا شوهر چيزى را به ديگرى هبه كنند، تا زمانى كه آن چيز موجود باشد مىتوانند آن را پس بگيرند.
لكن بنابر احتياط مستحب بهتر است آن را پس نگيرد.
نظر آیات عظام:
امام - تحريرالوسيله، ج 2، كتاب الهبه، مسأله 8.
مسأله:در صبح هر روز زن مالك نفقه همان روز از مال شوهر مىشود، البته به مقدارى كه در آن روز مصرف مىكند.
(موارد و مقدار نفقه زن در قسمت حقوق ذكر خواهد شد، مراجعه نماييد.) بنابراين اگر مرد پول بيشترى به زن بدهد كه او به اندازه نفقه خود از آن پول بردارد، زن زائد بر آن را مالك نيست و شوهر مىتواند آن را از زن پس بگيرد. نظر آیات عظام: امام: تحرير الوسيله، كتاب نكاح، فصل فى النفقات، مسأله 10.
تبريزى - فاضل - مكارم: استفتاء.
مسأله: [COLOR=blue]اگر مرد نفقه يك روز يا يك هفته و يا مثلاً يك ماه را يك جا به زن بدهد، و زن با صرفه جويى و يا استفاده كردن
از پولهاى ديگر، مقدارى از اين پول را پس انداز كند، زن مالك آن است و شوهر حق پس گرفتن آن را ندارد.
آیات عظام:
امام: تحرير الوسيله، كتاب نكاح، فصل فى النفقات، مسأله 11.
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 1897.
تبريزى: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2421.
فاضل: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2480. توجه:[COLOR=blue]معمولاً مردها علاوه بر نفقه زن مخارج بچه ها را هم به زن مىپردازد، در مسأله فوق، زن فقط صاحب آن مقدارى
[COLOR=blue]از پول مىشود كه در تفقه خودش صرفه جويى كرده باشد. ولى صاحب مازاد بر مخارج فرزندان نيست.
[COLOR=blue]مگر آنكه شوهر آن را به زن تمليك كند.
مسأله:اگر مردى نفقه يك روز زن را نپردازد، در پايان آن روز به مقادر نفقه به گردن مرد، دين مىآيد و به زن مقروض
مىشود. چه زن آن را از مرد طلب كرده باشد يا نه.
مسأله:زن مىتواند نفقاتى را كه شوهر نداده در هر زمانى از او مطالبه كند، و اگر شوهر نپرداخت، زن مىتواند با
مراجعه به حاكم شرع نفقه خود را از شوهر بگيرد، و در صورتى كه شوهر نداشته باشد كه نفقه را بپردازد به او مهلت
داده مىشود كه هر گاه توان پرداختن پيدا كرد بپردازد.
نظر آیات عظام:
امام - تبريزى - فاضل - مكارم: با استفاده از مدارك مسأله قبل.
امام: تحرير الوسيله، كتاب نكاح، فصل فى الفتضات، مسأله 10
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 1897
تبريزى: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2421
فاضل :با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2480
مسأله:اگر مردى نفقه زن را نپردازد، زن مىتواند از تمكين به شوهر خود دارى نمايد و همچنين مىتواند نزد حاكم
رفته تا او شوهر را با مجبور به پرداخت مخارج زندگى زن كند و اگر دسترسى به حاكم ممكن نباشد، زن مىتواند از
اموال مرد به اندازه نفقه خودش بدون اذن او بردارد.
آیات عظام:
امام: تحريرالوسيله، كتاب نكاح، القول فى نفقه الاقارب، مسأله 14.
مسأله:زنى كه از شوهر اطاعت مىكند (يعنى ناشزه نيست) اگر مطالبه خرجى كند و شوهر ندهد مىتواند در هر روز
به اندازه خرجى آن روز بدون اجازه از مال او بردارد و اگر ممكن نيست چنانچه ناچار باشد معاش خود را تهيه كند،
در موقعى كه مشغول تهيه معاش است اطاعت از شوهر بر او واجب نيست.
آیات عظام:
امام: توضيح المسائل، مسأله 2416.
تبريزى: توضيح المسائل، مسأله 2425.
مسأله:اگر مردى بعد از عقد از پرداخت نفقه معذور شد (يعنى عذرى كه شرع آن را قبول كند) زن نمىتواند عقد
را فسخ كند. بلكه اگر مرد مىتواند نفقه زن را بپردازد ولى نمىپردازد، زن مىتواند طبق مسأله قبل عمل نمايد.
در هرحال يا حاكم از مال شوهر نفقه زن را مىپردازد و يا اگر زن راضى باشد حاكم از جانب شوهر طلاق را جارى
مىكند.
نظر آیات عظام:
امام: تحريرلوسيله، كتاب نكاح، القول فى الكفر، مسأله 10.
تبريزى - فاضل - مكارم: با استفاده از مدارك مسأله قبل و استفتاء.
مسأله:[COLOR=blue]زن نمىتواند نفقه روزهاى آينده را از شوهرش طلب نمايد. آیات عظام: امام - بهجت - تبريزى - فاضل - مكارم: استفتاء
