« دفاع از حق »

[مائده آسمانی]

  بسم الله الرحمن الرحیم  
    
  « دفاع از حق »  




هنگامى كه ابوبكر بر مسند خلافت نشست، بسيارى از اصحاب رسول خدا (ص) از سر هواى نفس و برخى به خاطر كينه‏هايى كه از

امام على (ع) در دل داشتند و برخى از ترس جان و يا اغراض ديگر، با او بيعت كردند و در برابر حق آشكارى كه پايمال مى‏شد،

لب فرو بستند. اما در آن ميان، مردان آزاد و آزاده‏اى هم بودند كه نمى‏توانستند عدالت را خانه‏نشين ببينند.

[COLOR=#c00000]يكى از اين مردان، عثمان بن حنيف بود كه همراه يازده نفر ديگر بر آن شدند تا بر ابوبكر بشورند.

 برخى از آن‏ها مى‏گفتند:

- به خدا سوگند، مى‏رويم و او را ازمسند رسول دا (ص) به زير مى‏كشيم.

ولى ديگران گفتند:

- اگر چنين كنيد، خود را به سختى و هلاكت افكنده‏ايد و حال آن كه خداوند فرموده است:

«ولا تلقوا بايديكم الى التهلكة»

خود را به دست خود به هلاك نيفكنيد.

در پايان تصميم گرفتند خدمت على (ع) برسند و با آن حضرت مشورت كنند و نظر او را جويا شوند. پس همگى نزد او رفتند و گفتند:

- اى امير مؤمنان! حقى را كه (فقط) تو سزاوار آن بودى، رها كردى.

ما از پيامبر اكرم (ص) شنيديم كه مى‏فرمود:

«على با حق است و حق با على است وحق بر گرد او دور مى‏زند.»

اينك ما تصميم گرفته‏ايم ابوبكر را ازمسند پيامبر خدا فرو آوريم. نزد تو آمده‏ايم تا از نظرت در اين باره آگاه شويم

(و از راهنمايى شما بهره‏مند شويم).

حضرت على (ع) در پاسخ آن‏ها به مسائلى اشاره كرد و آن‏ها را از شورش و قيام عليه ابوبكر باز داشت و با بيان اين كه با تعداد كمى

كه دارند نمى‏توانند كارى از پيش ببرند، فرمود كه تعداد شما در برابر آن‏ها مانند مقدار نمك در غذاست و نيز فرمود كه اگر چنين كارى

بكنيد، محارب با آن‏ها محسوب خواهيد شد.

حضرت على (ع) با بيانى دردمندانه به علل سكوت خود اشاره كرد و فرمود كه اين كار را براى عمل به سفارش رسول خدا (ص) انجام

مى‏دهد و براى آن كه تكليف خود را بدانند بخشى از وصاياى رسول خدا (ص) را يادآورى نمود و در پايان فرمود:

- پس شما از خدا بترسيد و در برابر آنان سكوت نكنيد. زيرا سينه‏هاى آنان از بغض و كينه رسول خدا (ص) و اهل بيت او آكنده است.

همگى به سوى ابوبكر برويد و آنچه از پيامبر شنيده‏ايد بگوييد تا دليل ما محكم و عذر آن‏ها بر طرف شود و هنگامى كه در قيامت به محضر

رسول خدا (ص) وارد مى‏شوند، از ساحت قدس حضرتش به دور باشند.

حضرت با اين پاسخ خود، ضمن آن كه آن‏ها را از درگيرى و شورش منع كردند، به گفتن و اظهار سخن حق تشويق نمودند.

پس از آن عثمان بن حنيف به همراه يازده نفر ديگر از محضر على (ع) خارج شدند و در روز جمعه‏اى گرد منبر رسول خدا (ص) حلقه زدند

و يك يك داد سخن دادند. عثمان بن حنيف گفت:

- ما از رسول خدا (ص) شنيديم كه فرمود: «اهل بيت من ستارگان (روشنى بخش) زمين هستند. بر آنان پيشى نگيريد و آن‏ها را مقدم

داريد. زيرا آن‏ها حاكمان و واليان پس از من هستند.»

در اين هنگام شخصى ازآن حضرت پرسيد: «اى رسول خدا! اهل بيت شما چه كسانى هستند؟»

حضرت پاسخ داد: «على و فرزندان پاك و طاهر او.»

روشن است كه پيامبر اكرم وظيفه مسلمانان را پس از خود بيان كرد.

اى ابوبكر! نخستين كسى كه كافر اين معناست، نباش و

«به خدا و رسول او خيانت نكنيد كه در اين صورت به امانت‏هاى خود خيانت كرده‏ايد، در حالى كه مى‏دانيد.»

واضح است كه در آن شرايط، اين سخنان عثمان بن حنيف و ديگر ياران اميرالمؤمنين (ع) تا چه اندازه شجاعانه و در بيدارى مردم غافل،

مؤثر بوده است.

عثمان بن حنيف و كسانى چون او نتوانستند مسير كلى جامعه‏ را تغيير دهند، ولى بيدارگرى آن‏ها در از ميان بردن هرگونه عذر و

بهانه‏اى و افروختن چراغى براى هدايت به خطا رفتگان قابل ستايش و سپاس بود.

----------- پاورقی -----------------

- سوره بقره، آيه .195
- جمله پايانى سخن عثمان بن حنيف، آيه‏اى از قرآن كريم است: سوره انفال، آيه 27:

«يا ايها الذين آمنوا لا تخونوا الله و الرسول و تخوفوا اماناتكم و انتم تعلمون».
- بحارالانوار، ج 28، صص 189 - 203 و 215؛ مستدركات علم الرجال، ج 5، ص .213