"کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا" حدیث است ؟!

[محو]

سلام
من در مورد سنديت كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا چيز دقيقي نمي دانم ،امّا لازمه چند نكته رو ذكر كنم:
1-اگر حديثي با مجموعه ي دين (قرآن و روايات) هم خواني داشته باشد ،حتي اگر سنديت آن خيلي محكم نباشد مي توان پذيرفت
2-براي فهم صحيح از حديث بايد آن حديث را در كل روايت ديد نه تنها جمله ي مورد نظر را ،كه اتفاقاً بسياري از مشكلات ما در فهم آيات قرآن و احاديث نيز به اين موضوع بر مي گردد(كه به اين مورد اصطلاحاً بررسي سياقي گفته مي شود)
3-اگر هدف ترجمه صرف است بايد تا آن جا كه مي توان از تأويل ها و تفسيرها و برداشت ها جلوگيري نمود
4-خود بحث ادبيات حديث(زبان ادبي:كلمات به كاررفته و نوع گفتار) نيز در اين كه حديث از كدام معصوم مي باشد نيز بسيار تأثير گذار است
5-دو تفاوت بسيار مهم را بايد توجه كنيم:1-نص 2-ظاهر
ظاهر گرايي به اين مي گويند كه ما تنها به ظاهر يك آيه،حديث و يا عبارت ديني تمسك نموده و همان را به عنوان "نص" بپذيريم
مانند ظاهريون و مجسمه در دين اسلام (و تفسير معروف الرحمن علي العرش استوي توسط انس بن مالك)(مجسمه نيز مي گويند چون در قرآن آمده كه خداوند دست و وجه و... دارد،پس حتماً دارد)
امّا در نص گرايي منظور اين است كه مجموعه ي دين چه مي گويد و متشابهات را به محكمات بر گردانيم و...(به عنوان مثال اگر مي گويد:وجه الله از طرفي طبق محكمات مي دانيم ليس كمثله شيء)
در مورد حديث لا يوم كيومك يا أبا عبدالله بايد گفت كه اصل اين حديث از امام حسن (ع) در هنگام شهادت شان به امام حسين (ع) گفته شده
- اگر بخواهيم اين حديث را ترجمه كنيم خواهيم داشت:هيچ روزي مانند روز تو نيست يا اباعبدالله
با توجه به آن چه ذكر شد،در اين جا آوردن كلمه ي "عاشورا " در ترجمه، خود نشان از تأويل خواهد داشت (هر چند همه مي دانيم منظور همان عاشوراست)
- در اين حديث به اين علت كه در لحظه ي شهادت امام حسن (ع) ،امام حسين (ع) بسيار ناراحت و گريان بودند و امام حسن (ع) نيز مظلوميت و دردناكي شهادت خود امام حسين (ع) را ياد آور ايشان مي شوند ؛بنابراين در اين حديث (حتي اگر روايت ذكر شده نيز گفته نمي شد)زبان حديث تكيه بر" اباعبدالله " دارد و نه "عاشورا " و اين نشان مي دهد كه از منظر شهادت خود حضرت(ع) و مظلوميت ايشان در مورد اين روز سخن گفته شده در حالي كه در عاشورا ياران امام حسين (ع) نيز بودند،و انسان ها مي توانند به پاي ياران ايشان برسند(كه در ادامه، توضيحات بيشتر موضوع را روشن تر خواهد نمود)پس امكان گسترش مفهومي عاشورا (به جهت الگو گيري از ياران امام(ع)و حتي خود امام(ع))وجود دارد.
- در مورد اين كه گفته شده كه هيچ روزي به كيفيت روز عاشورا نيست شايد بتوان حرف را پذيرفت ،امّا اين هيچ دليلي ندارد كه «كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا» را اشتباه بدانيم ،چرا كه نه تنها از اين جنبه كه عاشورا روز خاصي است بلكه طبق مباني منطقي و علمي ،هيچ دو روزي و هيچ دو لحظه اي نيز مانند هم ديگر نيستند،در ضمن همان طوري كه در ادامه ذكر خواهد شد يك روز فقط در دامنه زماني خود محدود نمي شود،و افراد مي توانند از آينده و گذشته نيز در يك زمان ديگر حضور يابند.
- از طرفي ديگر بايد به اين نكته بسيار واضح اشاره شود كه ما در دين و مباحث ديني (و حتي صحبت هاي روزمره)يك مفهوم داريم و يك مصداق،گاهي اوقات با اشره كردن به يك موضوع فقط مصداق مد نظر ماست و گاهي تنها مفهوم و گاهي هم هر دو،به عنوان مثال در سوره ي نور داريم:
فىِ بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَ الاَْصَالِ(36)
رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تجَِارَةٌ وَ لَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقَامِ الصَّلَوةِ وَ إِيتَاءِ الزَّكَوةِ يخََافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصَرُ(37)
در خانه‏هايى كه خدا رخصت داده كه [قدر و منزلت‏] آنها رفعت يابد و نامش در آنها ياد شود. در آن [خانه‏] ها هر بامداد و شامگاه او را نيايش مى‏كنند: (36)
مردانى كه نه تجارت و نه داد و ستدى، آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و دادن زكات، به خود مشغول نمى‏دارد، و از روزى كه دلها و ديده‏ها در آن زير و رو مى‏شود مى‏هراسند. (37)
كه در تفاسير ذيل آيه ي 36 عبارت في بيوت از پيامبر اكرم (ص) ،خانه ي حضرت علي (ع) و حضرت فاطمه (س) آمده است و براي آيه 37 از تفسير نورالثقلين داريم:
في من لا يحضره الفقيه و روى عن روح بن عبد الرحيم عن أبي عبد الله عليه السلام في قول الله عز و جل: «لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ» قال: كانوا أصحاب تجارة فاذا حضرت الصلوة تركوا التجارة و انطلقوا الى الصلوة و هم أعظم أجرا ممن لا يتجر
(تاجراني بودند كه زماني كه وقت نماز مي رسيد،تجارت را ترك مي كردند و به سمت نماز مي رفتند،و آن ها اجر عظيم تري نسبت به آن كه تجرات نمي كردند داشت)
در احاديث اين دو آيه مصاديقي براي مفاهيم مد نظر آيه ذكر شده است ،امّا اين ها دليل نمي شود كه فقط بر مصاديق ذكر شده صدق كند و در آن متوقف شود، مگر اين كه در جايي فقط و فقط يك مصداق مد نظر بوده باشد،كه اين فقط بايد يا به طور صريح و يا به وسيله قرائن، به طور متقن مشخص باشد
در مورد كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا نيز بايد گفت كه اتفاقاً نه تنها اين عبارت با معارف دين ما در تناقض نيست بلكه حتي نمونه هايي در تأييد آن نيز داريم:
از جمله اين كه حضرت علي (ع) پس از جنگ صفين در بازگشت فرمودند:امروز كساني در كنار شما جنگيدند كه هنوز از مادران شان متولد نشده اند(كه اين يك امر واقعي بوده و نه صرفاً جهت مباحث اخلاقي و تذكري آن )
و يا اين كه جابر بن عبدالله انصاري به عطيه در روز اربعين گفت ،كه اي عطيه ما چون دلمان با امام حسين (ع) بود قطعاً بدان كه ما در آن روز در كنار ايشان بوده ايم و ثواب آن جنگ و جهاد براي ما نوشته شده
و يا قصه ي مردي كه همه ساله به حج مي رفت ،امّا در يك سال كه به جهت كمك به يك مستمند از ميانه راه نتوانست به حج برود،ولي همه هم كارواني ها او را در حج ديده بودند
و از اين دست عبارات و احاديث زياد داريم

پس حتي اگر سنديت اين روايت پيدا نشود نيز با دو پشتوانه هيچ منعي در پذيرفتن درستي عبارت « كل يومٍ عاشورا و كل ارض كربلا» نداريم 1-اين كه در اين جا به محتوا و مفهوم روز عاشورا و كربلا اشاره شده است 2- اين كه حتي از لحاظ مصداقي نيز اين بحث درست است،زيرا اگر كسي در هر زمان و هر مكاني واقعاً دلش با امام حسين (ع) و ياران او باشد به آنان ملحق خواهد شد.
بنابر مطالب بالا اين نتيجه را مي توان گرفت كه درست است كه هيچ روزي به كيفيت عاشورا نيست ،امّا چه چيزي جز رشادت ياران امام حسين (ع) و مظلوميت آن ها و قساوت دشمنان آنان،عاشورا را عاشورا كرد؟(چون خود روز عاشورا به غير از واقعه ي آن هيچ خصوصيت ديگري در قبل از آن نداشته)
پس مهم عملكرد ماست،بنابراين هر زمان و هر مكاني تابع عملكرد ماست ،اگر ما همواره بر اساس تفكر نهضت عاشورا(دقت شود: "تفكر")عمل و جهت گيري كنيم،همه جا كربلا خواهد بود
- باز هم اگر هيچ كدام از حرف هاي بالا پذيرفته نشود ،به اين حديث از پيامبر اكرم(ص) دقت شود كه: إن في الحسين حرارة في قلوب المؤمنين لن تبرد(براي حسين (ع) در قلوب مؤمنين حرارتي است كه هرگز سرد نمي شود)آيا اين حديث به روشني عبارت كل يوم عاشورا و كل أرض كربلا را تأييد نمي كند؟
پيامبر اكرم (ص) كه اهل شعار دادن نبوده،و اين حديث نيز به يك امر حقيقي اشاره دارد،بنابراين زماني كه در قلوب مؤمنين حرارتي براي امام حسين (ع) باشد،پس قطعاً همواره بر اساس تفكر عاشورايي اوعمل مي كنند(كه متأسفانه اين عبارت را شايد فقط براي روضه ها و برانگيخته كردن احساسات نقل مي كنند تا اشك مردم را در آورند،وگرنه معناي واقعي حديث همان عمل كردن بر اساس نهضت امام حسين (ع) است)پس به وضوح مي توان پيوند اين حديث از پيامبر را با عبارت ذكر شده(خواه حديث باشد يا نباشد) ديد
بحث ديگر اين است كه ،علاوه بر تمامي مباحث بالا مي توان بحث الگو گيري را به وضوح در عبارت مورد بحث ديد،حال مي خواهد حديث باشد يا نباشد،(يعني بعد از خواند اين عبارت مي فهميم كه منظور از عبارت الگو دهي بوده است و اين هيچ ربطي به اثبات سنديت ندارد)يعني اين كه همه روز (بر اساس عملكرد ما)بايد مانند عاشورا باشد و هم جا نيز كربلا ،در غير اين صورت شايد خيلي احاديث و آيات را نتوان پذيرفت، زيرا در آن ها اين گونه معاني مجازي جهت الگو گيري و يا عبرت به كار رفته است.
- بحث قابل توجه ديگر اين است كه همواره در احاديث و آيات كلمات در معناي لفظي خود به كار نمي روند،مثلاً "روز " حتما به معناي روز(24 ساعت) و يا روز (در مقابل شب نيست)و مي تواند منظور "موقعيت" ،"زمان" و... باشد،مثلاً در قيامت كه تمام نظام هاي اين عالم از بين رفته است پس قطعا روز و شب نيز معنايي ندارد ،امّا از اصطلاح "يوم القيامة"،"يوم الدّين"،يوم الفصل" و... به كار رفته ،كه همه ي آن ها به به معانيي از جمله موقعيت،زمان،وقت و ... اشاره دارد،بنابراين ،اين دليل محكمي نيست كه ما به اين جهت كه در عبارت مورد بحث از اين جهت كه عبارت "يوم" و يا "أرض" آمده ،بگوييم حتماً بايد منظور از روز ،روز ظاهري و منظور از زمين، زمين ظاهري باشد كه بعد بگوييم پس چون هيچ روزي به كيفيت روز عاشوراي 61 هجري نيست و هم چنين قطعاً هيچ زميني زمين كربلا نيست پس عبارت مورد بحث ما با دين در تعارض است (كه سطحي بودن اين ادلّه كاملاً واضح است)
- بنابراين با توجه به نمونه هايي كه آورديم ديديم كه عبارت كل يومٍ عاشورا و كل أرضٍ كربلا ،حتي اگر حديث بودنش نيز اثبات نشود،با مفاهيم ديني ما تعارضي ندارد
- بايد متوجه تفاوت مصداق و مفهوم بود؛لا يوم كيومك يا اباعبدالله ،ديدگاهي خاص را كه در آن بر مظلوميت حضرت تكيه شده را بيان مي كند ، و هيچ تعارضي با اين كه بياييم مفهوم عاشورا و كربلا را تعميم بدهيم ندارد ،وبالعكس ،بسيار و بسيار در آيات و روايات ما اين توسعه ي مفهومي وجود دارد و اصلاً يكي از روش هاي دين ما همين توسعه و تعميم مفاهيم براي هدايت انسان ها مي باشد ،خيلي اوقات در دين به حقايق و واقعياتي براي الگو قراردادن و يا عبرت گرفتن به صورت توسعه دادن مفهومي عمل مي شود
- به روش هاي ترجمه ي متون ديني بايد توجه خاصي داشت و دانست كه در بعضي جا ها الفاظ در مفاهيم استعاري و مجازي خود گرفته مي شوند

[amoonaser]

بسم رب الحسین علیه السلام

سلام بر شما

ضمن عرض ادب خدمت دوستان و اساتید این تاپیک

سخن مشهور " کل یوم عاشورا کل ارض کربلا " اصلا سند روایی ندارد و اینکه برخی از علما از این سخن یاد کرده اند دلیل بر اثبات حدیث بودن این سخن نیست ....

حال اگر کسی مدعی می باشد که این سخن از روایات است ( گذشته از تعارض این روایت با سخن امام حسن علیه السلام - همچنان که آغازگر محترم تاپیک بیان کرده و آیت الله اعظمی سید صادق شیرازی نیز در سایت خودشان بدان اشاره کرده اند ) پس بر ایشان می باشد که سند روایی این سخن را برای ما بیاورند ..... البیّنة علی المدعی ..... پس خوشحال می شویم که سند شیعی این سخن را از کتب روایی ( و نه مجموعه منقولات برخی از علما که این کتب را خودشان تالیف نکرده بلکه دیگران تالیف کرده اند ) برای ما بیاورند .....


تا زمانی که دوستان فاضل می روند تا سند این جمله مجعول را بیاورند ، مطلبی را عرض می کنم :

آیت الله سید علی میلانی ( صاحب کتاب نفحات الازهار ) سخنی جالب دارند ( که بنده با 1 واسطه از ایشان نقل به معنا می کنم ) :

قدیمی ترین منبعی که این مطلب را آورده است ، بوصیری ( از علمای شافعی ؛ متوفی قرن 7 ) در " شرح قصیده همزیه " می باشد و اصلا ریشه روایی شیعی ندارد ....

(( کتاب قصیده همزیه تالیف همین عالم می باشد و خود شرحی بر کتابش دارد و علمای دیگر نیز بر " قصیده همزیه " او شرح دارند )

التماس دعا

یا علی ع

[محو]

حال اگر کسی مدعی می باشد که این سخن از روایات است ( گذشته از تعارض این روایت با سخن امام حسن علیه السلام - همچنان که آغازگر محترم تاپیک بیان کرده و آیت الله اعظمی سید صادق شیرازی نیز در سایت خودشان بدان اشاره کرده اند ) پس بر ایشان می باشد که سند روایی این سخن را برای ما بیاورند ..... البیّنة علی المدعی ..... پس خوشحال می شویم که سند شیعی این سخن را از کتب روایی ( و نه مجموعه منقولات برخی از علما که این کتب را خودشان تالیف نکرده بلکه دیگران تالیف کرده اند ) برای ما بیاورند .....

سلام
دلايل تعارض با حديث امام حسن (ع) با اين سخن معروف سطحي است
لطفا براي بحث تعارض به پست قبلي بنده يه نگاه بيندازيد
ضمن اين كه طبق همون پست درست بودن اين سخن مشهور رو هم بررسي كرديم
   

[محو]

سلام
يك دليل ديگر براي درستي جمله كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا
حكمت 154نهج البلاغه(ترجمه دشتي):آن كس كه كار مردمي خشنود باشد،چونان كسي است كه همراه آنان بوده و هر كس كه باطلي روي آورد،دو گناه بر عهده او باشد:گناه كردار باطل،و گناه خشنودي به كار باطل
بنابراين هر كسي كه يكي از دو جبهه را تأييد كند،با آنان است،كه اين يك امر مداوم خواهد بود
از اين ديدگاه درستي سخن كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا قابل تأييد است
پس مي توان اين گونه گفت،در تمامي لحظات زندگي اگر كسي از قاتلين حسين (ع) برائت واقعي بجويد در صف آنان است و بالعكس
پس كل يوم عاشورا و كل ارض كربلاء

   

[mazraee]

 به نظرم این مطلب هم از سایت اسلام کوئست جالب باشه:

در متون روایی به مدرکی که اثبات نماید این جمله ی « کل یوم عاشوراء و کل ارض کربلاء» حدیثی از معصومان است[1] برخورد نکردیم.[2]

ولی این عبارت برداشت درستی از مجموع حادثه کربلا و خط سیر امامت و در بر دارنده چندین پیام آموزنده و زیبا است؛ چون اگر چه روزی مثل واقعه عاشورا نیست و بوجود نخواهد آمد اما همیشه ظلم ظالمان و ستم به مظلومان پا بر جا هست تا اینکه قائم آل محمد(عج) ظهور کند و ریشه همه ظلمها را میان ببرد. اما فرهنگ عاشورا جاری بر بستر زمان و کربلا نماد استقامت در راه هدف و مبارزه با ظلم و بی عدالتی است. پیشوایان دینی ما به ما این گونه آموختند که باید با ظلم ظالمان مبارزه کرد و خود نیز این چنین عمل می کردند و این گونه نیست که عاشورا حادثه ای محدود در چارچوب زمان و مکان معین باشد.

‏جمله «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا»، نشان ‏دهنده ی پیوستگی و تداوم خط درگیری حق و باطل در همه زمانها و مکانهاست. عاشورا و کربلا، یکی از بارزترین حلقه‏های این زنجیره طولانی است. همیشه ‏حق و باطل رو در روی هم هستند و انسانهای آزاده، وظیفه پاسداری از حق و پیکار با باطل را بر عهده دارند و بی‏تفاوت گذشتن از کنار صحنه حق و باطل، بی‏دینی است.

حضرت امام خمینی ‏(ره) که خود پیرو راستین امام حسین (ع) و بنیانگذار جمهوری اسلامی و مبارز بزرگ در مقابل ستمگران عصر خویش است، از این جمله با تعبیر « کلمه بزرگ» یاد می کند و بر حفظ معنای عاشورا و پیاده کردن نقش کربلا تأکید نموده است و می فرمایند: «این کلمه (کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا)، یک کلمه ‏بزرگی است...همه روز باید ملت ما این معنی را داشته باشد که امروز روز عاشورا است و ما باید مقابل ظلم بایستیم و همین جا هم کربلاست و باید نقش کربلا را ما پیاده‏ کنیم، انحصار به یک زمین ندارد. انحصار به یک افراد نمی‏شود. قضیه کربلا منحصر به یک ‏جمعیت هفتاد و چند نفری و یک سرزمین کربلا نبوده، همه زمینها باید این نقش را ایفا کنند.»[3]

در واقع امام خمینی ‏(ره) با اعتقاد به این امر که قیام و شهادت سید‌‌الشهدا (ع) باید ملاک عمل اجتماعی مسلمانان قرار گیرد،‌ نهضت حسینی را مبنای حرکت خویش در انقلاب اسلامی قرار داد. «آنچه که سیدالشهدا عمل کرد و ‌آن ایده‌ ای که او داشت و آن راهی که او رفت و آن پیروزی که بعد از شهادت برای او حاصل شد و برای اسلام حاصل شد. این عبارت آموزنده هم تکلیف است و هم مژده، تکلیف از آن جهت که مستضعفان با عده‌ای قلیل، علیه مستکبران با ساز و برگ مجهز و قدرت شیطانی عظیم، مأمورند چونان سرور شهیدان قیام کنند. و مژده بدین جهت که شهیدان ما را در شمار شهیدان کربلا قرار داده است.»

آن رهبر فرزانه در ایام جنگ تحمیلی فرمودند: نبرد عاشورا،گر چه از نظر زمان، کوتاهترین درگیری بود (نیم روز) ولی از نظر امتداد،طولانی‏ترین درگیری با ستم و باطل است و تا هر زمان که هر آرزومندی آرزو کند که‏کاش در کربلا بود و در یاری امام شهیدان،به فوز عظیم شهادت می‏رسید (یا لیتنا کنا معکم‏ فنفوز فوزا عظیما)[4]، جبهه کربلا گرم و درگیری عاشورا دایر است. [5]

به بیان بهتر همان گونه که امام حسین (ع)، وارث آدم و ابراهیم و نوح و موسی و عیسی(علیهم السلام) و محمد (ص) است، پیروان ‏عاشورایی او نیز وارث خط سرخ جهاد و شهادت‏اند و پرچم کربلا را بر زمین نمی‏نهند، و این جوهر تشیع در بعد سیاسی است چنان که خود امام حسین (ع) می‏افزاید: «فلکم فی اسوة‏، در کار من برای شما الگو است».[6]

این دیدگاه، رد کننده ی نظریه‏ای است که کربلا و قیام حسینی را تکلیفی خاص امام‏ می‏داند که نمی‏توان از آن تبعیت کرد.

" شیعه یعنی سالک پا در رکاب

تا که خورشید افکند از رخ نقاب

شیعه یعنی تشنه ی جام بلا

شیعه گی یعنی قیام کربلا

شیعه یعنی بازتاب آسمان

بر سر نی جلوه رنگین کمان

از لب نی بشنوم صوت تو را

صوت‏ «انی لا اری الموت‏» تو را

شیعه یعنی تیغ بیرون از نیام

این سخن کوتاه کردم و السلام" [7]

یکی از نویسندگان می‏نویسد: «ما یقین داریم که اگر امام حسین‏(ع) در زمان ما بود، از قدس، جنوب لبنان و بیشتر مناطق اسلامی کربلای دومی می‏ساختند و همان موضعی را می‏گرفتند که در برابر معاویه و یزید انتخاب نموده بودند».[8]

[1] البته برخی سخن فوق را بدون مدرک و مأخذ از زبان امام صادق(ع) نقل کرده اند، نک: پیام عاشورا، عباس عزیزی، ص 28؛ فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، ص 371.

[2] عده ای هم قرائنی را ذکر کرده اند که بیان می کند این جمله حدیثی از معصومین نیست، نک: مجله ی علوم حدیث، شماره 26.

[3] صحیفه نور،ج 9،ص 202.

[4] زیارت عاشورا.

[5] صحیفه نور،ج 20،ص 195.

[6] تاریخ طبری،ج 4،ص 304.

[7] ابیاتی از مثنوی:«شیعه نامه‏»،محمد رضا آقاسی (کیهان 12/6/71).

[8] الانتفاضات الشیعیه، هاشم معروف الحسنی،ص 387.
 

[mazraee]

 اين كه گفتند: «كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا» به معناى اين است كه زمان ميگذرد، اما حوادث جارى در زندگى بشر، حقايق آفرينش دست نخورده است. در هر دوره‌اى انسانها نقشى دارند كه اگر آن نقش را بدرستى، در لحظه‌ى مناسب، در زمان خود ايفاء كنند، همه چيز به‌سامان خواهد رسيد، ملتها رشد خواهند كرد، انسانيت گسترده خواهد شد. (مقام معظم رهبری) : [External Link Removed for Guests]